Skip to main content
فهرست مقالات

ضرورت از دیدگاه کلام و فلسفه اسلامی

نویسنده:

(13 صفحه - از 53 تا 65)

کلیدواژه ها : اراده ،ضرورت ،قدرت ،اولویت ،علیت ،فاعل ،فعل ،تصادف ،مقارنه ،عادت ،تأثیر ،تأثر ،اصالت عقل ،اصالت تجربه

کلید واژه های ماشینی : علیت ،فلسفه ،کلام ،ضرورت ،فاعل ،متکلم ،معلول ،دیدگاه کلام و فلسفه اسلامی ،کلی ،علت ،اولویت ،چالش‌های فلسفه و کلام اسلامی ،فیلسوف اصالت عقلی ،ابن‌سینا ،اراده ،اصل علیت ،شاخه‌های اصل کلی علیت ،فعل ،وجوب ،فیلسوف اصالت عقلی طرفدار علیت ،سخن فیلسوف اصالت عقلی ،فروع علت فاعلی ،اصل ،اصالت تجربه ،تجربه ،سخن ،مسائل ،ضرورت از دیدگاه کلام ،تحقیق ،متکلمان و مسأله علیت

چالش‌های فلسفه و کلام اسلامی، که از قبیل تعامل یا تقابل و در غالب موارد آمیخته‌ای از هر دو است، بخشی از تاریخ هر دو رشته از تفکر اسلامی است و مطالعه آن به نوبه خود در احاطه به مسائل هر دو، به ویژه فلسفه اسلامی، مؤثر است. پیگیری این رشته از تحقیق نیازمند به حوصله و دقت و فرصت بسیار است و مسائل بسیاری را فرا می‌گیرد. در این مقاله فقط بخش کوچکی از یک شاخه فرعی از یک مسئله به اختصار تمام مورد بررسی قرار گرفته، و آن، «ضرورت علت و معلولی» است که خود از فروع علت فاعلی است و آن نیز یکی از شاخه‌های اصل کلی علیت است.

خلاصه ماشینی:

"این استدلال - به نظر نگارنده - تا اینجا تمام نیست زیرا عدم امکان وجود شیئی با صرف اولویت، بدون وجوب، را با قاطعیت ثابت نمی‌کند، چه، می‌توان گفت: قبول داریم که اگر وجوب آمد وجود هم بالضروره خواهد آمد ولی از کجا که وجود بدون ضرورت و با صرف رجحان غیربالغ به حد وجوب، یا - به اصطلاح - با اولویت تحقق نیابد؟ به طور کلی، به نظر می‌رسد، فیلسوفان اسلامی در استدلال عقلی خود برای اثبات یا توضیح اصل علیت، از خود آن اصل استفاده کرده‌اند و از رد اولویت نیز همین شیوه را به کار گرفته‌اند، اما به هر حال، شاید اکمال پاسخ، به فرض قبول اصل آن، با این توضیح میسر باشد که عقل ما وقتی یک ذات خاص را اعتبار می‌کند نمی‌تواند بیش از یکی از سه وصف امکان، امتناع و وجوب را برای آن در نظر بگیرد و، بنابراین، وصفی با عنوان «اولویت وجود» برای ذات قابل تعقل نیست، هرچند برای موجودی که در حال شدن است و - به اصطلاح «ماده» نامیده می‌شود - اولویت پذیرش یک صورت نسبت به صورت دیگر، برحسب موقعیتی که ماده مذکور دارد، قابل تعقل و بلکه ناگزیر است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.