Skip to main content
فهرست مقالات

تحلیلی جامعه شناختی از نظارت اجتماعی در عصر نبوی

نویسنده:

کلیدواژه ها : ساخت قبیله‌ای ،پیامبراکرم صلی الله علیه و آله ،ارزش اسلامی ،نظارت اجتماعی ،انضباط اجتماعی و ضمانت اجرایی

کلید واژه های ماشینی : پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،اجتماعی ،اسلامی ،دینی ،شیوه پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،مدینه ،نظارت اجتماعی در عصر نبوی ،جامعه ،نظارت اجتماعی ،نظارت اجتماعی در دولت نبوی ،فرهنگی ،سیره پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،رفتارهای ،پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،سیاسی ،اجرای نظارت اجتماعی ،اجرای نظارت اجتماعی مؤثر ،جامعه مدینه ،بیعت ،شیوه رسمی و غیر رسمی ،نظم ،دولت ،پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ر ،جامعه اسلامی ،دولت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،نهاد ،شهری ،شیوه نظارت رسمی دولت پیامبر ،اقدامات دولت نبوی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ،اقدامات

جامعه مدینه و به تبع آن تمام سرزمین حجاز،در فرایند اجتماعی‌شدن و فرهنگ‌پذیری اسلامی‌ آموختند که چه رفتارهایی شرعی و کدام رفتار،معارض یا مخالف با مبانی اسلامی است.در این شرایط، معیار رفتارهای مناسب و رفتارهای نامناسب در جامعه اسلامی شکل گرفت.بهترین الگو و روش برای‌ پذیرش مفاهیم نو و هنجارهای منطبق بر شرع مقدس اسلام،آموزهای قرآنی و سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بود. مهم‌ترین اقدام اولیه پیامبراعظم صلی الله علیه و آله برای نهادینه کردن دین و شرعیات یا گرامی داشت هنجارها و ارزش‌های منطبق با آموزهای قرآنی،اجرای دقیق نظارت اجتماعی بود.در این میان،دو سؤال اساسی‌ مطرح خواهد شد:1-عامل مؤثر بر نظارت اجتماعی در دولت نبوی چه بود؟ 2-شیوه پیامبراکرم صلی الله علیه و آله در اجرای نظارت اجتماعی چگونه بود؟ تبیین مسئله تحقیق بر این دو فرضیه مبتنی است که اولا:ساخت هنجارمند جامعه مدینه و توسعه نظم‌ و انضباط اجتماعی و حتی نظارت نهادی واسطه‌ای در اجرای نظارت اجتماعی مؤثر بود،ثانیا:پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله با دو شیوه رسمی و غیر رسمی-علاوه بر نظارت اجتماعی-به برقراری نظام عمومی و هم‌نوایی‌ رفتار نومسلمانان با هنجارهای تازه شکل گرفته در جامعه اسلامی،مبادرت ورزید.

خلاصه ماشینی:

"یکی از مهم‌ترین اقدامات نخستین پیامبراکرم صلی الله علیه و آله که با هدف توسعه نظم اجتماعی- سیاسی و ایجاد وحدت عمومی جامعه یثرب صورت گرفت و توانست به عنوان اقدامی کلیدی‌ زمینه‌ساز مهاجرت و بعد از آن،تشکیل حکومت نبوی در یثرب شود،انجام بیعت عقبه اول و دوم بود. در بحث ضرورت و اهمیت نهاد نقابت همین بس که عزیمت و مهاجرت رسول‌خدا صلی الله علیه و آله و اصحابش به یثرب‌2و تشکیل حکومت سیاسی در آن‌جا هرگز به تعطیلی این نهاد منجر نشد،3بلکه همواره نهاد فرهنگی-تبلیغی نقابت به عنوان بخشی کارآمد،وظیفه خطیر تبلیغ‌ دین اسلام و گسترش وحدت عمومی و توسعه نظم و انضباط اجتماعی و حتی نظارت نهادی‌ واسطه‌ای را بر چگونگی اجرای نظارت اجتماعی بر عهده داشت. یکی دیگر از اقدامات مهم رسول‌خدا صلی الله علیه و آله که در تاریخ صدر اسلام به عنوان اولین فعالیت‌ رسمی سیاسی-فرهنگی ایشان برای تأسیس نهادهای اسلامی به‌شمار می‌آید،تأسیس‌ کانون چند منظوره مسجد با کارکردهای وسیع سیاسی-اجتماعی و فرهنگی آن بود. بدین ترتیب شاید بتوان در یک بررسی کلی اقدامات دولت نبوی صلی الله علیه و آله را در این زمینه به‌ دو دسته بزرگ تقسیم‌بندی نمود: 1-آموزش مستقیم هنجارهای اجتماعی و ایجاد مناسبات رسمی با پاره‌ای از تکالیف‌ فردی و جمعی که به آشنایی مسلمانان با تکالیف اسلامی منجر می‌شد. شیوه فرهنگی و اجتماعی از میان شیوه‌های متعدد و راه‌کارهای فرهنگی‌1مختلفی که پیامبراعظم صلی الله علیه و آله برای ایجاد تغییرات بنیادی و تعمیق ارزش‌های اسلامی به‌کار بستند،شاید مهم‌ترین آن‌ها را بتوان این‌ گونه فهرست نمود: 1-ایجاد زمینه شناخت حقیقی خداوند و توسعه روابط انسانی با منشأ لایزال الهی و تعمیق نگرش توحیدی مسلمانان."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.