Skip to main content
فهرست مقالات

ارزش های ابرازی تحصیل به مثابه عاملی برای افزایش سرمایه انسانی و توسعه ملی

نویسنده:

ISC (40 صفحه - از 55 تا 94)

کلیدواژه ها : عملکرد تحصیلی ،ارزش‌های اجتماعی ،ارزش ابزاری تحصیل ،ارزش ابرازی تحصیل ،سرمایهء انسانی ،توسعهء ملی ،تحلیل جامعه‌شناختی

کلید واژه های ماشینی : ارزش ،عملکرد تحصیلی ،نگرش ،دانش‌آموزان ،یادگیری و عملکرد تحصیلی ،متغیر ،اهداف مبتنی بر نمایش توانایی ،ماهیت اهداف تحصیلی ،پژوهش ،ابرازی تحصیل ،ارزش ابرازی ،اهداف ،ارزش ابرازی تحصیل ،آموزش و پرورش ،سرمایهء انسانی ،اجتماعی ،نظام آموزشی ،روابط ،رابطهء ارزش‌های اجتماعی با نظام ،فرآیند یادگیری و عملکرد تحصیلی ،مدل ،نگرش مثبت ،افزایش ،تأثیر ،رابطهء ارزش‌های ابرازی ،ماهیت اهداف آموزشی ،بهبود ،فرایند یادگیری و عملکرد تحصیلی ،نگرش تحصیلی ،ارزش تحصیلی

مبحث ارزش‌ها و ابعاد مختلف آن از دیرباز مورد توجه‌ جامعه‌شناسان بوده است.یکی از این ابعاد،رابطهء ارزش‌های اجتماعی با نظام آموزشی است،مقالهء پیش رو،تلاش می‌کند در محدودهء ذکر شده،رابطهء ارزش‌های ابرازی را که دانش‌آموزان برای تحصیل‌ قایل‌اند،با فرآیند یادگیری و عملکرد تحصیلی که‌ خود عامل تولید سرمایه انسانی است،مورد بررسی‌ قرار دهد.در عین حال،با تکیه بر پژوهشی میدانی، سعی دارد به این پرسش پاسخ دهد که اگر آموزش و تحصیل برای فرد، واجد ارزش ابرازی(اظهاری)و هدف‌گونه باشد،آیا یادگیری عمق و ثبات‌ بیشتری خواهد داشت و کسانی که این راهبرد را در آموزش پیشه کنند، می‌توانند عملکرد تحصیلی مناسبی داشته باشند و مولد و افزایندهء دانش باشند؟ در واقع،مفهوم‌سازی ارزش‌های ابرازی و ابزاری تحصیل،و نگاهی از این بعد به موضوع،در نوع خود بدیع بوده و در پی تبیین جامعه‌شناسانه از علل مؤثر بر عملکرد تحصیلی مطلوب و یادگیری بهتر،مولد سرمایهء انسانی کارآمد است و به نوبهء خود،بر پدیده‌ها کلان اجتماعی مانند توسعهء ملی تأثیر می‌گذارد. فرضیات پژوهش،روابط علی بین متغیر مستقل یعنی دو نوع ارزش‌ تحصیلی ذکر شده را بر یادگیری و عملکرد تحصیلی،با مشارکت متغیرهای‌ بینابینی مانند"ماهیت اهداف تحصیلی‌"مورد توجه قرار می‌دهد.به این ترتیب، فرض بر آن است که چگونگی ارزش تحصیلی فرد بر ماهیت اهداف‌ تحصیلی او تأثیر دارد و هر دو،نگرش به تحصیل را متأثر می‌سازند.با تغییر نگرش و ماهیت اهداف تحصیلی،فرایند یادگیری و عملکرد تحصیلی‌ نیز دچار تغییر خواهد شد.در این پژوهش،با استفاده از پرسش‌نامه‌ای که‌ توسط پژوهشگر و با استفاده از روش‌های قابل دفاع تهیه شده بود،قریب 600 نفر از دانش‌آموزان دختر دبیرستان‌های پنج منطقهء تهران که در سال سوم‌ مشغول تحصیل بودند،مورد مصاحبه قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارند که هرچه بعد ابرازی ارزش تحصیل‌ در مقایسه با بعد ابزاری آن در افراد بیشتر باشد یا بیشتر تقویت شود،ماهیت‌ اهداف تحصیلی آن‌ها به سمت اهداف وظیفه‌گرا میل می‌کند.در چنین‌ شرایطی،نگرش به تحصیل در آن‌ها بهبود می‌یابد و راهبردهای یادگیری ایشان‌ به یادگیری عمیق،با احساس خودتأثیری،همراه با پایداری در انگیزه و ارضای درونی متماییل می‌شود.در این صورت،عملکرد واقعی تحصیل در آن‌ها افزایش می‌یابد و چنین دانش‌آموزانی فارغ از محیط رقابتی محض مدارس،به‌ دنبال تولید دانش،اعمال خلاقیت و یادگیری مستمر خواهند رفت.بدین‌گونه، انگیزهء یادگیری در آن‌ها دیرتر خاموش می‌شود و افراد طی فرایند تحصیل،به‌ خصوصیات و قابلیت‌هایی دست می‌یابند که می‌تواند موجب تولید دانش و انباشت علم شود؛به جای آن‌که تنها کسب مهارت‌های مقطعی موردنظر باشد. جامعه‌ای که بتواند با توسل به نظام آموزشی،برنامه‌ریزی درسی و آموزشی‌ کارآمد مبتنی بر آن،چنین فضایی را ایجاد کند و درصد بالاتری از دانش‌آموزان‌ را واجد ارزش ابرازی برای تحصیل نماید،می‌تواند بر سرمایهء انسانی کارآمد بیفزاید و مسیر نه چندان سهل توسعهء خود بنیاد را به سهولت طی کند.این‌ مقاله را جناب آقای حسین دهقان عضو هیأت رئیسه انجمن جامعه‌شناسی‌ آموزش و پرورش ایران تهیه و در اختیار دفتر فصلنامه قرار داده‌اند که بدین‌ وسیله از ایشان تقدیر و تشکر می‌شود.

خلاصه ماشینی:

"(به تصویر صفحه مراجعه شود) ضرایب مسیر گویای این واقعیت است که ارزش ابرازی با شدت 49 صدم‌ موجب شکل‌گیری مثبت به تحصیل می‌شود و در مقابل،ارزش ابزاری به میزان‌ 9 صدم،نگرش مثبت به تحصیل را کاهش می‌دهد؛به عبارت دیگر،وقتی به‌ میزان یک واحد بر ابزاری بودن ارزش تحصیل در نزد دانش‌آموزان افزوده‌ می‌شود،حدود 9 صدم واحد از نگرش مثبت آن‌ها به تحصیل کاسته می‌شود؛ چرا که اصولا ارزیابی فایدهء تحصیل فقط به عنوان یک ابزار،نه تنها به شکل‌گیری علایق و نگرش مثبت نسبت به آموزش در افراد منجر نمی‌شود، بلکه به عنوان پلی که باید از آن گذشت و به اهداف دیگر رسید،تا حدودی‌ نیز دست و پاگیر و آزاردهنده خواهد بود. تا این‌جا،واقعیات و شواهد مورد سنجش،با مباحث نظری و فرضیات انطباق زیادی،دارد؛چرا که استدلال اولیه بر آن بود که هر قدر فرد، تحصیل و یادگیری را به عنوان یک مقصود نهایی،با منشأ درونی و عاطفی‌ ارزشمند تلقی کند،احتمالا در اهداف تحصیلی نیز ماهیتی وظیفه‌گرا خواهد داشت؛ماهیتی که او را در فرایند یادگیری بیشتر به سوی بهبود آموزش، اعمال ابتکار،کسب تبحر بیشتر و خلاقیت بالاتر سوق می‌دهد،به گونه‌ای‌ که برای رشد قابلیت‌های فردی به یادگیری عمیق می‌پردازد و بیشتر برای‌ ارضای نیازها و نیل به علایق درونی و شخصی تلاش می‌کند،این‌گونه‌ دانش‌آموزان معمولا برای سنجش میزان موفقیت،معیارها و شواهدی دارند که‌ خود شخصا آن‌ها را تعریف می‌کنند؛کمتر خود را با دیگران مقایسه می‌کنند و به هنجارهای اجتماعی در این خصوص تن در می‌دهند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.