Skip to main content
فهرست مقالات

تحول تاریخ طبیعی زاینده رود و شکل گیری مدنیت در حاشیه آن

نویسنده: ؛ ؛ ؛

سال 1379 - شماره 11 (16 صفحه - از 101 تا 116)

کلیدواژه ها : مواریث اقلیمی – فرسایش قهقرایی – اسارت رودخانه‌ای ،پادگانه‌های دریاچه‌ای

کلید واژه های ماشینی : زاینده‌رود ،حوضه آبخیز ،رودخانه زاینده‌رود ،حوضه آبخیز دریاچه قدیمی ،کارون ،اقلیمی ،حوضه آبخیز زاینده‌رود ،رودخانه کارون ،پارگی دریاچه ،دوران چهارم ،وسعت حوضه آبخیز ،پارگی دریاچه قدیمی ،حوضه زاینده‌رود ،اوبرلندر ،حاشیه دریاچه قدیمی ،دریاچه‌های دوران چهارم ،قسمتی از حوضه ،بخش علیای حوضه ،متر ،دریاچه زاینده‌رود ،دریاچه قدیمی ،تحولات اقلیمی ،دوران چهارم بستر ،دریاچه‌ای ،فعلی ،فعلی سد زاینده‌رود ،چهارم ،حاشیه دریاچه ،مسیر اولیه ،آب زاینده‌رود

تغییرات اقلیمی و مکانیسم ردیابی آن بویژه در دوران چهارم از جمله مسائل بسیار مهمی است که توجه دانشمندان را به خود معطوف داشته‌است. یکی از روشهای بررسی چنین تغییراتی بازشناسی فرمهای ارضی است. این مطلب موضوع علمی است که به آن زمین ریخت‌شناسی (ژئومرفولوژی)[1] گفته می‌شود. حاکمیت و استمرار هر اقلیمی بر منطقه، سبب عملکرد یک سیستم شکل‌زایی در آن منطقه می‌شود. لذا آنچه به عنوان پدیده‌های ژئومورفولوژی در سطح خارجی پوسته بر جای می‌ماند به عنوان میراث اقلیمی گذشته می‌تواند به صورت، کلیدی در حل معمای تحولات و تغییرات آن محیط بکار گرفته‌شود. ایران به عنوان منطقه‌ای که تحولات اقلیمی را در دوران چهارم بهتر از سایر نقاط تجربه‌کرده، همواره مورد توجه محققین خارجی و داخلی بوده‌است و اگر نظریه «دریاچه‌های دوران چهارم بستر بروز مدنیت در ایران»1 را بپذیریم درخواهیم یافت که از نظر تاریخی این‌گونه مطالعات می‌تواند کمک فراوانی در شناخت بهتر استقرار شهرنشینی و سکونت‌گاههای بشری بنماید. این مقاله فشرده‌ای از یک کار تحقیقی ژئومورفولوژیکی در بخش علیای حوضه آبریز زاینده‌رود است که به روش استقرایی، و با تکیه بر بازشناسی پدیده‌های ژئومرفیک ساحل دریاچه زاینده‌رود و در قالب برهان خلف صورت‌گرفته و می‌توان نتایج آنرا به شکل زیر بیان داشت. دریاچه فعلی سد زاینده‌رود، بقایای یک دریاچه طبیعی بوده‌است و برخلاف نظر اوبرلندر محقق آمریکایی که بخش علیای حوضه زاینده‌رود را قسمتی از حوضه آبریز کارون معرفی کرده خود یک حوضه بسته داخلی بوده‌است. رودخانه زاینده‌رود بعد از پارگی دریاچه به صورت یک رودخانه دایمی درآمده و هسته‌های اولیه سکونتگاهی در بخش وسطای آن بوجود آمده‌است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.