Skip to main content
فهرست مقالات

دین، سرمایه اجتماعی و توسعه اجتماعی فرهنگی

نویسنده: ؛ ؛ ؛ ؛

سال 1383 - شماره 17 علمی-پژوهشی (24 صفحه - از 169 تا 192)

کلیدواژه ها : دین ،سرمایه اجتماعی ،اعتماد ،شبکه‌های اعتماد ،پیوند ،توسعه اجتماعی و فرهنگی

کلید واژه های ماشینی : سرمایه اجتماعی ،توسعه اجتماعی ،توسعه اجتماعی فرهنگی ،توسعه اجتماعی و فرهنگی ،دین و سرمایه اجتماعی ،رابطه دین و سرمایه ،ایجاد سرمایه اجتماعی ،رابطه دین ،متقابل ،توسعه فرهنگی ،پیامدی سرمایه اجتماعی ،تعریف سرمایه اجتماعی ،سرمایه اقتصادی ،سطح ماهوی سرمایه اجتماعی ،شبکه‌های اجتماعی ،اعتماد متقابل ،تکوین سرمایه اجتماعی ،دینی ،مذهبی ،وجود سرمایه اجتماعی ،شبکه‌های اعتماد ،ایجاد شبکه‌های اعتماد ،روابط اجتماعی ،ایجاد توسعه‌ی اجتماعی ،نقش دین ،هنجارهای دستوری ،پیوندهای سست ،هنجارها و شبکه‌هایی ،طریق سطوح ماهوی ،کنش متقابل

در عصر حاضر که تمامی کشورها برای رسیدن به ثبات و ارتقای خود می‌کوشند، تردیدی نیست که توسعه به عنوان یکی از بنیانهای باثبات، در برنامه‌ریزی همه کشورها قرار می‌گیرد و مانند فراگردی جامع با ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، مستلزم تغییرات اساسی در ساخت اجتماعی، طرز تلقی عامه مردم، نهادهای ملی، تسریع رشد اقتصادی، کاهش نابرابری و ریشه‌کن کردن فقر مطلق بوده و به عنوان راهبرد و مدلی متعالی مطرح می‌شود، اما اینکه چگونه این فراگرد دریک جامعه به منصه ظهور می‌رسد، اولین مسأله‌ای است که نیازمند پژوهش و طرح مطالعاتی خاص است و به عنوان دغدغه‌ای اساسی، نگارندگان این نوشتار را بر آن داشته تا به آن پاسخ علمی دهند. به نظر می‌رسد برای پاسخگویی به سؤال فوق، بایستی به تبیین پیش‌شرط‌های اساسی توسعه پرداخت که در این راستا سرمایه اجتماعی دارای اهمیت ویژه‌ای است. سرمایه اجتماعی عبارت است از مفاهیمی چون اعتماد، هنجارها و شبکه‌هایی که موجب ایجاد ارتباط و مشارکت بهینه یک اجتماع می‌گردد و در نهایت منابع متقابل آنان را تأمین خواهد کرد. این شاخصه‌ای است که به دلیل پیامدهای خرد و کلان خود، چنان با ابعاد توسعه آمیخته گشته که به عنوان عاملی اجتناب‌ناپذیر از ملزومات توسعه محسوب می‌گردد، اما آنچه که به عنوان مسأله دوم مطرح است، این است که چگونه سرمایه اجتماعی با فرایند توسعه مرتبط می‌گردد و به عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار آن معرفی می‌شود؟ بدیهی است که تکوین سرمایه اجتماعی مستلزم وجود عواملی چند است که یکی از آن عوامل دین و فرهنگ دینی است. به نظر می‌رسد که دین به عنوان ارزشی متعالی با کارکردهایی چون انضباط ‌بخشی، حیات بخشی، انسجام بخشی و… ساز و کارهایی را موجب می‌شود که در قالب آنها سرمایه اجتماعی شکل می‌گیرد و پایه‌های تحکیم توسعه فراهم می‌شود. بنابراین، رابطه دین و سرمایه اجتماعی نیز سومین مسأله‌ای است که به دلیل وجود چشم‌‌انداز دینی توسعه در جامعه کنونی ایران‌، رابطه دین و سرمایه اجتماعی نیز از منظر تأثیری که دین بر فرآیند توسعه دارد حایز اهمیت است و برای روشن شدن آن شایان بررسی و تحلیل است. هدف تحقیق حاضر بر اساس بررسی شیوه مطالعات اسنادی و پیمایشی ارایه رهیافتی است که در قالب آن از یک سو دین به عنوان نظامی کثیرالاجزاء از طریق ابعاد متعدد خود (اعتقادی، عاطفی، مناسکی، شناختی و پیامدی) فعلیت سرمایه اجتماعی را محقق می کند و از سوی دیگر سرمایه اجتماعی نیز چونان پدیده ای نیرومند از طریق سطوح ماهوی ( ایجاد شبکه های اعتماد و پیوند سست ونیرومند کنشگران) و سطوح صوری و پیامدی (انجمن های داوطلبانه و هنجارهای دستوری)، زمینه ایجاد توسعه ی اجتماعی و فرهنگی پایدار را فراهم می آورد. روش شناسی 1- روش اسنادی (Documetary method) که در آن به مطالعه کتب، مجلات و مقالات مرتبط پرداخته شده است. 2- روش پیمایش (Survey method) که به مطالعه «آنچه که هست» می‌پردازد و در این راستا با تنظیم و ارایه پرسشنامه به دانشجویان دانشگاه اصفهان، رابطه بین دینداری و سرمایه اجتماعی آنها سنجیده شده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.