Skip to main content
فهرست مقالات

اندیشه: بهره برداری از منابع طبیعی در نظام اقتصادی اسلام

نویسنده: ؛

بهار 1385 - شماره 21 (34 صفحه - از 11 تا 44)

کلیدواژه ها : مالکیت ،بهره‌برداری ،منابع طبیعی ،اراضی موات ،مالکیت دولتی ،مالکیت عمومی ،مباحات عامه ،اراضی آباد طبیعی ،معادن ،مراتع

کلید واژه های ماشینی : بهره‌برداری از منابع طبیعی ،فقیهان ،بهره‌برداری از منابع ،زمین‌های موات ،موات ،مالکیت دولت ،بخش خصوصی ،منابع طبیعی ،شهید صدر ،انفال ،نظام اقتصادی اسلام ،ملکیت ،مالکیت دولتی ،زمین‌های آباد طبیعی ،مالکیت منابع طبیعی ،خصوصی ،منابع به بخش خصوصی ،زمان غیبت ،آباد ،زمین‌های آباد ،غیبت امام ،حقوق مالکیت ،مالکیت عمومی ،مالکیت معادن ،آباد طبیعی ،مالکیت منابع ،زمان حضور و غیبت امام ،اراضی انفال ،انفال بودن ،ثروت‌های طبیعی

بهره‌برداری از منابع طبیعی در کشورهای گوناگون و در طول سالیان متمادی شیوه‌های گوناگونی را تجربه کرده است. این شیوه‌ها که با نوع مالکیت آن منابع مرتبط هستند به خصوصی، دولتی،‌گروهی و دسترس آزاد تقسیم می‌شوند. هر یک از این شیوه‌ها نقاط قوت و ضعفی دارند. در نظام حقوقی اسلام، با توجه به نگاه خاص به دولت و ترسیم دولتی قدرتمند براساس حکومت ولایی تحت سرپرستی پیامبر و امام ‌مالکیت اولیه بخش قابل توجهی از منابع طبیعی، تحت مالکیت دولت یا تحت نظارت او قرار داده شده است؛ با وجود این، نهادها و راهکارهای گوناگونی در این نظام برای استفاده بخش خصوصی از منابع قرار داده شده است. بسیاری از فقیهان معتقدند که بخش خصوصی، از طریق نهاد احیا و نیز حیازت، این منابع را در مالکیت خود قرار می‌دهند و بدین طریق، مالکیت این منابع به بخش خصوصی منتقل می‌شود. در مقابل، گروه دیگری از فقیهان، این منابع را همواره در مالکیت و تحت نظارت او دانسته، و در عین حال، بخش خصوصی را به استفاده درست از آن‌ها مجاز دانسته‌اند. این دیدگاه آثار خاص حقوقی و اقتصادی داشته و به‌صورت مشخص به آثاری در حوزه توزیع ثروت و درآمد، محیط زیست و عدالت بین نسلی خواهد انجامید. این مقاله از دو بخش تشکیل می‌شود: در بخش اول، مالکیت منابع طبیعی را از نظر فقیهان مطالعه کرده و در بخش دوم، شیوه‌های بهره‌برداری از منابع طبیعی را که براساس شکل‌های گوناگونی از حقوق دارایی استوار شده است بیان کرده، ضمن برشمردن نقاط قوت و ضعف هر یک از آن‌ها موضع نظام اقتصادی اسلام را در این باره بیان می‌کند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.