Skip to main content
فهرست مقالات

بهره وری کل عوامل در بخش نفت و گاز ایران

نویسنده:

علمی-پژوهشی/ISC (34 صفحه - از 223 تا 256)

کلیدواژه ها :

تابع تولید ،بهره‌وری کل ،رویکرد سولو ،کشش‌نهادة نیروی کار و سرمایه ،ارزش افزودة نفت و گاز

کلید واژه های ماشینی : رشد ارزش افزودة بخش نفت، بخش نفت و گاز، تخمین تابع تولید بخش نفت، روند ارزش افزودة بخش نفت، بهره‌وری، تولید، سرمایه، بخش نفت و گاز ایران، تولید بخش نفت و گاز، تابع تولید

بهره‌وری یکی از عوامل اصلی در استفادة بهینه از منابع و امکانات برای واحدهای تولیدی و خدماتی است. صنعت نفت کشور، یکی از صنایع پیشرو و در عین‌حال با اهمیت در کشور است، که سهم قابل توجهی در صادرات، درامدهای دولت و تولید ملی دارد. تخمین تابع تولید بخش نفت و گاز طی دورة 1357-1379، نشان می‌دهد که سهم عامل سرمایه در تولید این بخش، به‌طور متوسط برابر 0.56 و سهم نیروی کار، برابر 0.37 بوده است. این نتایج، برای محاسبة بهره‌وری کل این بخش با استفاده از رویکرد سولو به‌کاررفته‌اند. بررسی نتایج نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از رشد ارزش افزودة بخش نفت، به رشد (مثبت یا منفی) بهره‌وری طی سال‌های مختلف وابسته است و نهادة نیروی کار و سرمایة سهم اندکی در تأمین این رشد دارند، که البته این فرایند برای صنعت نفت و صنایع مشابه که از ارزش ذاتی مخازن نفتی سود می‌برند، امری طبیعی است. لذا عامل تکنولوژی‌های نوین در جلوگیری از افت تولید مخزن و میزان ذخایر، از جمله عواملی‌اند که لازم‌ست در مطالعات مربوط به تجزیة عوامل مؤثر بر بهره‌وری این بخش، مورد توجه قرار گیرند. طبقه‌بندی JEL: J24,D224.

خلاصه ماشینی:

"بررسی نتایج نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از رشد ارزش افزودة بخش نفت، به رشد (مثبت یا منفی) بهره‌وری طی سال‌های مختلف وابسته است و نهادة نیروی کار و سرمایة سهم اندکی در تأمین این رشد دارند، که البته این فرایند برای صنعت نفت و صنایع مشابه که از ارزش ذاتی مخازن نفتی سود می‌برند، امری طبیعی است. با توجه به نتایج به‌دست آمده از مدل و با مبنا قرار دادن آن‌ها، بهره‌وری کل بخش نفت و گاز با استفاده از رابطة ذیل محاسبه شد: براین اساس و با مبنا قراردادن معادلة لگاریتمی و لگاریتم متغیرها (دربارة سرمایة، ارزش سرمایة خالص، که برابر با سرمایه منهای استهلاک معمول سرمایه و استهلاک دوران جنگ است، استفاده شده است)، نرخ رشد هریک از نهاده‌ها، نرخ رشد ارزش افزوده و نرخ رشد بهره‌وری کل صنعت نفت، در جدول شمارة(2) ارایه شده‌اند. البته بدون شک سرمایه‌گذاری در بخش نفت و هم‌چنین نیروی کار مورد نیاز آن، عامل اصلی ایجاد و تداوم رشد بهره‌وری است، اما ویژگی پربازده بودن منابع نفتی کشور و دست‌یابی به آن با سرمایة اندک (نسبت به مجموع بازدهی قابل استحصال)، عاملی است که به‌وضوح نقش این عوامل را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. نتایج بررسی نشان می‌دهند که تغییرات روند ارزش افزودة بخش نفت و گاز و فعالیت استخراج و صادرات نفت، به‌طور تابع تحولات جهانی از یک سو و وجود ظرفیت تولید کافی (برای برخی سال‌های استثنایی، به خصوص از سال 2000 میلادی به بعد که امکان افزایش میزان صادرات وجود داشته)، از سوی دیگر بوده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.