Skip to main content
فهرست مقالات

دلیل آفتاب

نویسنده: ؛

بهار و تابستان 1382 شماره 15 و 16 (32 صفحه - از 30 تا 61)

کلیدواژه ها : اسمای خداوند ،عینیت ،کلام ،متکلمان ،صفات خدا ،ماتریدیه ،اشاعره

کلید واژه های ماشینی : خداوند ،الله ،رحمت ،ذات و صفات حق ،اسما و صفات خداوند ،اطلاق اسما ،اسماء الله ،صفات حق ،اسمای خداوند ،اسما و صفات ،صبغة الله ،رحمت خداوند ،صفات خداوند ،مولانا جلال‌الدین ،توصیف خداوند ،عینیت اسما ،افعال خداوند ،اسامی و اوصاف ،آفتاب آفتاب ،خداوند اطلاق ،حضرت حق ،آیات قرآن ،رحمت حق ،خداوند می‌گویند ،دریای جود ،کرم خداوند ،عین حال

در قرآن کریم و در عرف متکلمان مسلمان آنچه به‌عنوان جایگزین نام الله یا در وصف او به‌کار می‌رود، اسم (جمع آن اسماء) الله نامیده می‌شود. این که آیا می‌توان خداوند را با نام‌ها و اوصافی خطاب کرد که در قرآن، سنت و اجماع نیامده و یا آن‌که اسماءالله توقیفی است؛ یعنی مقید به ذکر آنها در منابع مذکور است، از جمله موارد اختلاف مهم اندیشمندان عالم اسلام، به‌ویژه متکلمان و فلاسفه مسلمان بوده است. اختلاف دیگر آنان این بوده که آیا آنچه به‌عنوان اسماء الله اطلاق کرده‌اند، با مسمایشان عینیت دارد یا به‌کلی بیگانه است؟ از فرق عمده کلامی و غالب اهل سنت حنبلی و اشعری بر توقیفیت اطلاق اسما و به عینیت آنها با مسمایشان باور داشته‌اند، در هر دو مورد معتزله و شیعه در موضع مخالف ایستاده‌اند، ولی ماتریدیه با وجود عدم قبول توقیفیت اسمای خداوند، گرچه به عینیت این اسما با مسمایشان اعتقاد راسخ ندارند، لزوما منکر عینیت اسما با ذات و صفات حق نیست. جلال‌الدین محمد مولوی (متوفای 672)، از سویی، در آثارش خداوند را با نام‌های بی‌شماری از قبیل: خورشید، آفتاب، دریا، دوست، معشوق، یار، دلبر، خلیفه، شاه، مادر، عروس، صید، صیاد و ... خوانده، اما به منصوص بودن آنها مقید نبوده است و از سوی دیگر، توصیف و اسم شایسته حضرت حق، را چون شب قدر، گم‌شده در اینها می‌داند، اما در هر دو مورد اشعری نیست و موضعی ماتریدی دارد. با توجه به نظری که در باب گوهر ایمان و سابق دانستن رحمت الهی دارد، نیت گوینده را بر اقوال او مقدم و مایه نجات می‌شمارد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.