Skip to main content
فهرست مقالات

بررسی تحلیلی اصل علیت بر مبنای وحدت شخصی وجود در حکمت متعالیه

نویسنده: ؛ ؛

بهار و تابستان 1382 شماره 15 و 16 (16 صفحه - از 72 تا 87)

کلیدواژه ها : فلسفه اسلامی ،حکمت متعالیه ،وجودشناختی ،وحدت شخصیوجود ،اصل علیت ،نظریه تجلی ،عرفان اسلامی

کلید واژه های ماشینی : وحدت شخصی وجود ،اصل علیت ،نظریه وحدت شخصی وجود ،وجود منبسط ،دیدگاه وحدت شخصی وجود ،عرفا ،نظریه وحدت ،وجود حقیقی ،اصل علیت معهود فلسفی ،نظریه تجلی ،تبیین اصل علیت ،وحدت وجود ،حقیقی ،تحقق کثرت ،وجود حق ،حقیقی مختص به وجود ،فلسفی ،ذات حق ،امری غیر از علیت ،شیرازی ،تجلی ذات حق ،وحدت تشکیکی وجود ،تشکیک وجود ،ممکنات ،رابطه وجود حق ،تجلی ذات ،دیدگاه تشکیک وجود ،مبنای نظریه وحدت شخصی ،عین وحدت ،مبنای دیدگاه وحدت شخصی

نظریه وحدت شخصی وجود ـ به عنوان رأی اخیر ملاصدرا در ساحت وجودشناختی ـ بر بسیاری از مباحث فلسفه متعارف تأثیر بنیادین داشته است. این دیدگاه که طبق آن وجود حقیقی مختص به وجود حق تعالی است و ممکنات صرفا ظهور، نمود، شأن و وصف آن به شمار می‌روند، نافی یکی از مهم‌ترین مبادی حکمت، یعنی اصل تحقق کثرت به حساب می‌آید. ملاصدرا که در دیدگاه تشکیک وجود، تحقق کثرت در عین وحدت را پذیرفته بود، بر تفسیر بسیاری از اصول فلسفی از جمله اصل علیت توان‌مند بود. با تغییر نظریه وجودشناختی وی و پذیرش دیدگاه وحدت شخصی وجود، امکان تبیین اصل علیت معهود فلسفی وجود نداشت و ملاصدرا ناچار شد در تبیین رابطه وجود حق با ظهورات و نمودهای آن به طرح نظریه تجلی که مولود عرفان اسلامی است، بپردازد. طبق این نظریه، وجود حق به واسطه وجود منبسط که به نحو تفصیلی دربرگیرنده همه ممکنات است، در مجالی و مظاهر مختلفی نمایان شده است. ملاصدرا با تغییر دیدگاه وجودشناختی، اصل علیت را به نظریه تجلی بازگرداند. این نظریه را می‌توان رویکردی عرفانی به اصل علیت تلقی کرد.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.