Skip to main content
فهرست مقالات

جایگاه رعایت مقتضای حال و مخاطب در نظریه های ادبی سنتی و نوین

نویسنده: ؛

پاییز 1385 - شماره 48 علمی-پژوهشی (وزارت علوم) (16 صفحه - از 117 تا 132)

کلیدواژه ها : فصاحت ،بلاغت ،رعایت مقتضای حال مخاطب ،تأثیر سخن ،چگونه گفتن ،کی گفتن ،معانی‌ ،نظریه‌های ادبی معاصر

کلید واژه های ماشینی : رعایت مقتضای حال ،مقتضای حال ،رعایت مقتضای حال مخاطب ،نظریه‌های ادبی ،ادبی ،مقتضای حال و مخاطب ،گفتن ،مقتضای حال مخاطب ،مؤلف ،ایجاز ،نظریه‌ی ادبی متن ،آثار ادبی ،سخن گفتن ،نظریه‌های ادبی معاصر ،نظریه‌ی رویکرد به مخاطب ،متون ادبی ،حال مخاطب ،نظریه‌ی مرگ مؤلف ،حال مخاطب و خواننده ،نقش مخاطب ،مرگ مؤلف ،مقتضای حال و خطاب ،نظریه‌ی معطوف به خواننده ،دانش معانی ،زبان و ادبیات ،تأثیر سخن ،رساندن سخن ،مخاطب و خواننده ،حوزه‌ی بلاغت ،اشاره

رساندن سخن به جایگاه عالی بلاغت و رسایی،امری است که می‌توان گفت در طول تاریخ‌ آرزوی همه‌ی کسانی بوده است که در میدان سخن وارد شده‌اند.دست‌یابی به چنین جایگاهی،چنان‌ دشوار می‌نموده که حتی برخی گفته‌اند:بلاغت کسبی نیست بلکه همینطور که جمال و صورت ودیعه‌ی‌ خداوندی است،قوه‌ی بیان نیز من جانب الله باشند.»(حالی،37:6131). باید عوامل متعدد و بسیاری دست‌به‌دست هم دهند تا زمینه‌ی ارائه‌ی سخنی بلیغ و سلیس‌ فراهم آید؛یکی از مهمترین عواملی راکه علمای بلاغت برای آن در این زمینه نقش مهم و اساسی در نظر گرفته‌اند،«رعایت مقتضای حال وخطاب»است که اهمیت آن موجب شده که از گذشته‌های دور، یکی از دانش‌های ادبی که بعدها دانش معانی نامیده شد،بدان اختصاص یابد. در این مقاله با یاری جستن از برخی سفارش‌ها و شگردهای سخن سرایان بلیغی چون،سعدی، حافظ،مولوی،بیهقی،و عنصر المعالی در این باب،تلاش گردیده ضمن نگاهی انتقادی به تعاریفی که‌ تاکنون از این مقوله ارائه شده،با نظری نوتر بدین موضوع بنگریم؛بویژه که محور اصلی بحث برخی از مکاتب و نظریه‌های ادبی معاصر،همچون«نظریه‌ی مرگ مؤلف»،«نظریه‌ی رویکرد به مخاطب»، «هرمنوتیک»،«پست مدرنیسم»و«نظریه‌ی ادبی متن محور»،تا حدود زیادی با این موضوع پیوند می‌یابند.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.