Skip to main content
فهرست مقالات

معرفت یقینی از دیدگاه ابن سینا

نویسنده:

(50 صفحه - از 81 تا 130)

کلید واژه های ماشینی : ابن‌سینا ،برهان ،یقینی ،تصدیق ،علم ،تصور ،عقل ،ذاتی ،ارسطو ،حد اوسط ،حسی ،قضیه ،حد ،معنی ،علت ،انسان ،برهان لم ،علم یقینی ،حد اوسط علت تصدیق نتیجه ،حکم ،برهانی ،برهان شفا ،اصل ،موضوع ،حد اکبر بر حد اصغر ،باب برهان ،ضرورت ،علم تصوری و علم تصدیقی ،ادراک حسی ،حد اکبر

خلاصه ماشینی:

"اما در صورت دوم، یعنی در صورتی که حد اکبر در کبری نسبت به حد اوسط غریب باشد، به عقیده ابن سینا درحقیقت برهانی اقامه نشده است، زیرا به اعتقاد او در چنین حالتی درواقع حد اوسط دیگری وجود داشته است که حذف شده است؛ به‌تعبیر دیگر، در اینجا برای اثبات حد اکبر بر حد اوسط در کبری حد اوسط دیگری لازم است، و تا آن حد اوسط مطرح نشود، کبرای مورد نظر نمی‌تواند مقدمه یقینی و بنابراین برهانی باشد، و استدلال حاصل از این مقدمه نیز برهان نخواهد بود. زیرا، همانطور که خود ابن سینا خاطرنشان می‌کند (همان جا)، از آنجاکه مقدمات برهانی باید ضروری باشند، از اینجا برمی‌آید که کلیت آنها کلیت زمانی باشد برای اینکه «کلیت قضیه ضروری با دو چیز از بین می‌رود: (1) یا به این صورت که حکم محمول بر فردی از افراد موضوع موجود نباشد، مانند نوشتن برای انسان، زیرا هر انسانی نویسنده نیست، (2) یا به این صورت که فردی از افراد متصف به موضوع در زمان معینی متصف به محمول نباشد، مانند کودک که متصف به عالمیت نیست» اما در عین حال فردی از افراد انسان است. اینکه مقدمات مربوط به نتیجه‌ای معین، که شخص به آنها و به نتیجه آنها علم دارد، یعنی آنها را می‌داند، بگونه‌ای عوض شود که شخص از جابجایی آنها بی‌خبر بماند و در عین حال علم به نتیجه برجای باقی باشد، به‌معنای موجه بودن آن علم نیست، زیرا بطور مثال، اگر آقای اسمیت به‌جای جونز استخدام شود، این قضیه که کسی که استخدام می‌شود ده سکه در جیب خود دارد، تنها درصورتی برای او علم محسوب می‌شود که در جیبش ده سکه داشته باشد وگرنه قضیه فوق براساس مقدماتش صادق است و به‌محض جابجایی آقای اسمیت و آقای جونز صدق آن محل تردید خواهد بود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.