Skip to main content
فهرست مقالات

نظریه معتزله درباره ی خلق افعال

نویسنده:

(13 صفحه - از 92 تا 104)

کلید واژه های ماشینی : معتزله، فاعل، انسان، بیان نسبت میان فاعلیت خدا، نظریه، خدا، متکلمان، داعی، قدرت، خلق افعال

خلاصه ماشینی:

"فخرالدین رازی این اختلاف نظر را چنین بیان می‌کند: براساس مبانی که ابوالحسن بصری انتخاب کرده است شایسته‌تر است که بگوییم او معتقد است بر فرض وجود داعی و انگیزه از سوی فاعل، تحقق فعل برای فاعل واجب‌الوقوع می‌باشد، اما محمود خوارزمی که یکی دیگر از متکلمان معتزلی است، بر این باور است که وقتی فاعل نسبت به فعل انگیزه و داعی پیدا کند، نسبت میان فاعل _______________________________ 1. بیان فخرالدین رازی چنین است: «اما مشایخ المعتزلة فاکثرهم لایوقفون حصول الفعل علی الداعی ثم اذا قلنا: ان الفعل یتوقف علی الداعی، فهل یصیر الفعل واجب الوقوع عند حصول الداعیة الخالصة؟ فالألیق بکلام ابیالحسین انه سلم الوجوب وقال صاحبه محمود الخوارزمی ان الفعل عند حصول الداعی یترقی من حد التساوی ولکن لاینتهی الی حد الوجوب بل یصیر اولی بالوقوع»(1) خواجه نصیرالدین طوسی نیز در کتاب نفیسش «قواعد العقاید» بیان می‌کند که در مورد جزئیات خلق افعال میان متکلمان معتزلی اختلاف‌نظر وجود دارد و آن اختلاف را چنین بیان می‌کند: ابوالحسین بصری می‌گوید: انسان قبل از این که کاری را انجام دهد، قدرتی دارد، یعنی قدرت بر انجام فعل مقدم است. (1) بیان نسبت میان فاعلیت خدا و فاعلیت انسان از نظر متکلمان شیعی مرحوم شریف مرتضی در رساله دیگرش بعد از اثبات این مطلب که انسان خالق و فاعل افعال خودش هست، بحث دیگری را مطرح کرده است که آیا میان این عقیده و آیاتی مثل «خالق کل شی‌ء»(1) و «خلق کل شی‌ء»(3) ناسازگاری وجود ندارد؟ او در پاسخ به این سوءال به توجیه این آیات می‌پردازد و می‌گوید: منظور از این آیات، خلق همه چیزها نیست، بلکه برخی از امور مثل آفریدن آسمان‌ها و زمین، شب و روز، جن و انس و..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.