Skip to main content
فهرست مقالات

حق و باطل(10) فرق تجربه و استقرا

نویسنده:

(10 صفحه - از 14 تا 23)

کلید واژه های ماشینی : استقرا ،صفرا ،تجربه ،حکم ،قیاس ،سقمونیا ،ذاتی ،تجربه و استقرا ،تعقل ،منطق ،حس ،آزمایش ،کلی ،آب ،مفید یقین ،مشاهده ،استقرا مفید یقین ،بدن ،انسان ،افاده ،سقمونیا اقتضای زوال صفرا ،قاعده‌ی ،سبب ،قاعده‌ی حکم الامثال ،علت ،اصل علیت ،اقتضای ذاتی ،سقمونیا صفرا ،سقمونیا مسهل صفرا ،معلوم

خلاصه ماشینی:

"3 پرسش اول با توجه به این که سبب مسهل بودن صفرا برای ما معلوم نشده، از کجا یقین کنیم که اگر سقمونیا سالم باشد، باید حتما مسهل صفرا باشد؟ در پاسخ می‌گوید: هنگامی که به طور مکرر دیده شد که سقمونیا صفرا را زایل می‌کند، معلوم می‌شود که زوال صفرا به وسیله آن، امر اتفاقی نبوده؛ چرا که امر اتفاقی نه همیشگی و نه اکثری است، بلکه طبیعت سقمونیا اقتضای زوال صفرا را دارد. پرسش دوم چرا تجربه یقین آور است، ولی استقرا مفید یقین نیست؟ چرا استقرا در صورتی که فراگیر باشد مفید یقین است و در صورتی که فراگیر نباشد، مفید گمان است؟ آیا اگر ما در کشور سودان مشاهده کنیم که تمام نوزادها سیاه پوستند، می‌توانیم حکم کنیم که همه _______________________________ 3. می‌گوییم: چرا و به چه جهت، ذهن حکم خود را از موارد آزمایش شده به غیر موارد آزمایش شده بسط و تعمیم می‌دهد و از جزیی به کلی می‌رود و قوس صعودی می‌پیماید؟ آیا ذهن اذعان دارد که هر حکمی که برای بعضی از افراد کلی ثابت شد، پس برای همه افراد کلی ثابت است و به اصطلاح حکم اشیای مماثل، مماثل یکدیگر است، یا ندارد؟ اگر اذعان ندارد، پس آزمایش درباره‌ی افراد آزمایش شده نمی‌تواند ملاک حکم در باره افراد آزمایش نشده واقع شود. عینا مثل این است که قبل از آن که اصلا به آزمایش و مشاهده‌ای پرداخته شود، ذهن درباره‌ی آن افراد آزمایش نشده حکمی صادر کند و حال آن که بالضروره و به اعتراف خود دانشمند تجربی ذهن در مورد مسائل آزمایشی قبل از آزمایش حکمی ندارد و اگر اذعان دارد، ناچار این حکم را بدون وساطت مشاهده و آزمایش تحصیل کرده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.