Skip to main content
فهرست مقالات

گذری بر مباحث علم کلام(4) روش بحثهای کلامی

نویسنده:

(18 صفحه - از 48 تا 65)

کلید واژه های ماشینی : کلام، علم کلام، متکلمان، روش، الهیات، استدلال، جدل، دینی، تاریخی، نقلی

خلاصه ماشینی: "ولفسن(نویسنده‌ی کتاب «فلسفه‌ی علم کلام)» در باب این که: آن روشهای کلامی چگونه بود؟، معتقد است که: «چیزی به ما گفته نشده است؛ ولی چون می‌دانیم که پیش از ظهور مذهب اعتزال، روش استدلالی کلامی وجود داشته که همان روش قیاس فقهی بوده است، می‌توانیم چنین فرض کنیم که مقصود شهرستانی از تعبیر «روشهای کلامی» اشاره به تطبیق آن روش فقهی قیاس و تمثیل در مورد تأویل آیات تشبیهی قرآن و تفسیر کردن آن با فورمول «جسمی نه چون جسمها» بوده است. اما در باب جدلی بودن یا برهانی بودن استدلالهای علم کلام، حقیقت آن است که این تمایز امروز چندان دقیق نیست، زیرا با پیدایش رشته‌ای به نام کلام فلسفی5 که به شیوه‌ای فلسفی وبرهانی مباحث کلامی را مورد بحث قرار می‌دهد، دیگر نمی‌توان از چنان تمایزی سخن گفت و نتیجه‌ی عملی چشمگیری هم ندارد. دفاع از اصول و عقاید دینی، روش استدلال در رابطه با دو غایت اول (مگر در مباحثه) باید از گونه‌ی روش مفید یقین باشد؛ بنابراین از نظر صورت، بهره‌گیری از روش «تمثیل» مجاز نخواهد بود، همان‌گونه که از روش استقرای غیر معلل نیز نمی‌توان استفاده کرد، ولی بهره‌گیری از روش استدلال مباشر و نیز روش قیاس و استقرای معلل، مجاز می‌باشد و از نظر روش ماده نیز فقط باید از روش برهان بهره گرفت؛ زیرا روش‌های دیگر مفید یقین نیست و اصولا کاربرد آن روش‌ها در جایی است که پای مباحثه و محاوره با دیگران در میان باشد که از مورد بحث بیرون است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.