Skip to main content
فهرست مقالات

تطور اندیشه امام خمینی(ره)

نویسنده: ؛

تابستان و پاييز 1377 - شماره 6 و 7 (28 صفحه - از 107 تا 134)

کلید واژه های ماشینی : اندیشه سیاسی ،حکومت اسلامی ،اندیشه سیاسی امام ،تبعید ،قانون اساسی ،ولایت‌فقیه ،اجرای احکام اسلامی ،نظام سیاسی ،مجلس شورای اسلامی ،پیروزی انقلاب ،مصلحت نظام ،سیاسی امام ،اجرای احکام ،احکام اسلام ،نظریه ولایت‌فقیه ،قانون اسلام ،جمهوری اسلامی ایران ،تشکیل حکومت ،جامعه ایران ،جمهوری اسلامی ،دوران تبعید ،عرفی شدن ،مجمع تشخیص مصلحت ،نظریه امام ،تشخیص مصلحت ،چارچوب فکری ،دوره تبعید ،دوره پیش‌از تبعید ،دولتهای اسلامی ،تشخیص مصلحت نظام

اگر اندیشه سیاسی به عنوان فعالیتی ذهنی در نظر گرفته شود که اهدافی معقول را به گونه‌ای منطقی و عقلانی تعیین می‌کند، راه تحقیق آنها را نشان می‌دهد و کم وبیش دارای قدرت اقناع و فراگیری است؛ در آن صورت می‌توان نظریه «ولایت فقیه» امام خمینی « قدس‌سره »را اندیشه‌ای سیاسی برشمرد.امام با ارائه نظریه «ولایت فقیه»، اهداف مبارزه، راههای کسب موفقیت و الگویی بدیل برای نظام سیاسی موجود را تبیین نمود، و در کارآیی دیگر چارچوبهای فکری خدشه و مناقشه کرد. اگر چه امام پیش از طرح این نظریه، بارها هدف خود را از مبارزه اعلام کرده بود، اما برای نخستین بار اهداف و مسیر تحقق آنها بدقت ترسیم می‌شد، و به صورت چارچوب فکری منسجم برای حل بحران معنای موجود در جامعه ایران در می‌آمد.اما همان گونه که اندیشمند سیاسی بر جامعه خود اثر می‌گذارد، از آن نیز تأثیر می‌پذیرد. بنابراین، طبیعی است که اندیشه او همواره در حال تحول و تکامل باشد. اندیشه سیاسی امام نیز از این امر مستثنا نیست. با نگاهی به سه دوره: پیش از تبعید، دوران تبعید، و دوران پس از پیروزی انقلاب، روشن می‌شود که برداشت امام از «سیاست»، «برنامه‌ریزی» و «حکومت اسلامی»، گام به گام تغییر می‌کند و پیچیده‌تر می‌شود. در دوره نخست، امام اعتقاد به اجرای احکام اسلامی داشت. اما ایشان در دوران تبعید، تشکیل حکومتی را برای اجرای آن احکام لازم شمرد. پیروزی انقلاب و تشکیل چنین حکومتی، نشان داد که نمی‌توان به منابع فقهی، بدون در نظر گرفتن مقتضیات زمان و مکان، بسنده کرد. از این رو، از مفهومهای: «ضرورت» و «مصلحت» برای زدودن مشکلات سخن گفته شد، و نظریه امام کاملا جنبه عملگرایانه یافت. تاکنون درباره این عمل گرایی دودیدگاه بدبینانه و خوشبینانه ابراز شده است که با توجه به مراحل تکاملی اندیشه سیاسی امام، این دو دیدگاه به اجمال بررسی می‌شود.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.