Skip to main content
فهرست مقالات

ابوریحان بیرونی

(8 صفحه - از 84 تا 91)

کلید واژه های ماشینی : ابوریحان، هند، ابوریحان بیرونی، کتاب، سلطان، تألیف، اورا، دربار، دانشمندان، زمین

خلاصه ماشینی:

"*** این روایت بی‌شک آمیزه‌ای است از حقیقت و افسانه، اما در ورای آن میتوان به نمائی از شخصیت فرزانه‌ای دست یافت ه بساری از ناممکن‌های زمانه‌اش را ممکن ساخت و درانظار بصورت یک افسانه درآمد، «بروکلمان» مستشرق معروف میگوید: «بیرونی از لحاظ علمی در چهارچوبه تمدن و فرهنگی که درآن میزیست ازدیگر علما برتر و دایره اطلاعاتش وسیع‌تر بود(2). همین چند نمونه برای نشان دادن طرز تلقی جهان از ابوریحان و اندیشه‌ها و شخصیت علمی او کفاف میدهد، اگرچه آثار «بیرونی» خود بارزترین اسنادی است که جاودانگی پراز حرمت اورا تضمین و تثبیت میکند. نمونه‌ای ازاین فهرست را با قیاس با ارقام مستخرجه به یاری دانش امروز می‌آوریم: استخراج جدید استخراج بیرونی فلزات 26/19 26/19 طل 56/13 74/13 جیوه 85/8 92/8 مس 4/8 67/8 برنج «ابوریحان» برای بدست آوردن وزن مخصوص اجسام، نخست جسم را در هوا زن میکرد، آنگاه درآب آنرا می‌سنجید، بدین‌گونه که جسم مورد نظر را دریک ظرف مخروطی شکل که در نقطه‌ای در رأس آن منفذی ایجاد شده بود، قرار میداد، از روی مقدار آبی که جسم بیرون میریخت حجم آنرا تعیین میکرد و آب ریخته راهم وزن میکرد، و ازوزن جسم درهوا ووزن آبی که براثر قرار دادن جسم در ظرف مخروطی شکل به بیرون ریخته شده بود وزن مخصوص جسم را بدست میآورد. بیرونی دراین کتاب نقطه‌نظر جالبی را مطرح میکند: «منجم را بدین نام نتوان شناخت مگر وقتی که این فروغ معرفت یعنی حساب و هندسه و جبر و عدد و هیئت عالم و احکام نجوم را بتمام بداند. زمینه اصلی این تألیف هیأت و نجون است و «بیرونی» به سال 421 هجری آنرا برای سلطان مسعود، پسر محمود غزنوی فراهم آورد. «بیرونی» دراین کتاب وزن مخصوص 18 قسم سنگ گرانبها را تعیین کرده و این قانون علمی را برملا ساخته است که «وزن مخصوص جسم متناسب با مقدار آبی است که جابجا می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.