Skip to main content
فهرست مقالات

برهان صدیقین از دیدگاه حکمای مشاء، اشراق و حکمت متعالیه2

نویسنده:

ISC (5 صفحه - از 67 تا 71)

کلید واژه های ماشینی : برهان صدیقین، ذات، ربط، حکمت متعالیه، قصور، صدرا، واقعیت، عین، تشکیک، کمال

خلاصه ماشینی:

"» (2) این استدلال، برخلاف استدلال مشائین، به خود حقیقت وجود نظر شده است، نه به مفهوم آن و آنچه که واسطه واقع شده است، فقر وجودی است که به معنای عین‌الربط بودن وجود در معلول نسبت به وجود علت می‌باشد، بر خلاف برهان مشایی که در آن از امکان ذاتی که از اوصاف ماهیت است استفاده می‌شد. پس با توجه به این اصول، برهان صدرا چنین تقریر می‌شود: اگر وجود اصیل، بی‌نیاز از غیر باشد فهوالمطلوب، ولی اگر مستغنی بالذات نباشد، در این صورت معلول، مفتقرالذات به سوی غنی بالذات خواهد بود؛ زیرا تحقق امر مفتقرالذاتی که عین تعلق و ربط است، بدون وجود مستقل غنی تام، محال است. » (9) یم سبزواری در تعلیقه خود بر اسفار، پس از مطرح کردن این اشکال که معلولیت، ذاتی است؛ زیرا هر موجودی نیاز به جعل دارد (لان الوجود مجعول بالذات) در مقام پاسخ به این اشکال «معلولیت و مجعولیت بالذات، ذاتی برای مرتبه‌اند نه برای اصل حقیقت وجود که در تمام مراتب محفوظ است» برمی‌آید و می‌فرماید: نقص، دو اطلاق دارد: گاهی مراد از نقص، نحوه وجود نازل که عین همین مرتبه و مقتضی تشکیک می‌باشد، است و گاهی مراد از آن، عدم است که عبارت است از فقدان و نداشتن مرتبه نازله، کمالات مرتبه دیگر را. » (12) تقریر علامه طباطبایی از برهان صدیقین ایشان در حواشی اسفار چنین می‌فرمایند: حقیقت وجود همان واقعیتی است که ما به وسیله آن، سفسطه را دفع می‌کنیم و می‌یابیم که هر موجود دارای شعوری مضطر است که آن را اثبات کند و این واقعیت، قبول عدم و بطلان نمی‌کند لذاتها بطوری که فرض بطلان و رفع این واقعیت مستلزم ثبوت و وضع آن است؛ زیرا اگر بطلان هر واقعیتی فرض شود (در وقتی یا به طور مطلق) در این هنگام، هر واقعیتی باطل خواهد بود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.