Skip to main content
فهرست مقالات

آزادسازی بازرگانی و تشکیل سازمان تجارت جهانی

کلید واژه های ماشینی : سازمان تجارت جهانی ،تجارت جهانی ،تشکیل سازمان تجارت جهانی ،کشورهای در حال توسعه ،کاهش یارانه محصولات کشاورزی ،گات ،مذاکرات دور اروگوئه ،موافقتنامه عمومی تعرفه ،دور مذاکرات اروگوئه ،آزادسازی تجارت ،یارانه محصولات کشاورزی ،آزادسازی تجارت جهانی ،بخشهای منشور تجارت جهانی ،حمایت از تولیدات داخلی ،تجارت جهانی در سال ،جنگ جهانی ،دور اروگوئه ،حمایت از تولیدات ،تعرفه و تجارت ،تولیدات داخلی ،موافقتنامه عمومی ،تعرفه‌ای و یارانه محصولات ،اروگوئه ،تشکیل سازمان ،تعرفه‌های گمرکی ،محصولات کشاورزی ،موافقتنامه تجاری ،تجارت بین‌المللی ،موافقتنامه‌های دور اروگوئه ،کشورهای صنعتی

ترکیب و جهت مبادلات بازرگانی را دچار تغییرات وسیعی نمود.کشورهای صنعتی غرب حتی قبل از پایان جنگ درصدد برآمدند که اقداماتی را جهت پایه‌گذاری یک نظام مالی،پولی و تجاری برای‌ تأمین نیازهای دوران پس از جنگ به عمل آوردند.یکی از اهداف منشور آتلانتیک(اوت 1941)و موافقتنامه وام اجاره(فوریه 1942)ایجاد یک نظم تجارت جهانی برمبنای اصل عدم تبعیض و مبادلهء آزاد کالا و خدمات بود. پس از پایان جنگ جهانی دوم ضرورت تأسیس یک نهاد بازرگانی جهانی برای انتظام بخشیدن به‌ مبادلات آزاد و از میان برداشتن محدودیتها و امتیازات و کاهش حقوق گمرکی قابل لمس بود و بتدریج حرکتهایی در این جهت آغاز شد. در دسامبر 1945 دولت آمریکا تشکیل کنفرانسی را به همین منظور پیشنهاد کرد و تأسیس یک‌ سازمان بین المللی تجاری را خواستار شد.این کنفرانس سرانجام در نوامپر 1946 در لندن برگزار شد، ولی به لحاظ مخالفت کشورهای حاضر،بدون دستیابی به نتیجه خاتمه یافت. چندی بعد اندیشهء تشکیل کنفرانسی پیرامون تجارت بین الملل در شورای اقتصادی و اجتماعی‌ سازمان ملل(اکوسوک)مطرح شد و کمیته‌ای مرکب از نمایندگان آمریکا،کانادا،انگلیس،فرانسه، بلژیک،هلند و لوگزامبورگ مأمور تدارک مقدمات آن شدند.این کنفرانس درمارس 1948 در هاوانا برگزار شد.اما در این نشست کشورهای در حال توسعه با منشور سازمان تجارت جهانی،مخالفت‌ کردند.درنتیجه بحث و تبادل نظرها،تعداد بسیاری پیشنهاد به منشور اضافه شد.یکی از بخشهای‌ منشور تجارت جهانی یک قرارداد 34 ماده‌ای بود که در 30 اکتبر 1947 بین 23 کشور که به‌طور عمده‌ صنعتی بودند،امضا شد.این قرارداد همان موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت(گات)می‌باشد. منشور هاوانا از آنجا که به تصویب پارلمان بسیاری از دول شرکت‌کننده در اجلاس نرسید،راه به‌ جایی نبرد و طرح تشکیل سازمان بین المللی تجارت که مهمترین پیشنهاد آن بود به واقعیت نپیوست. اما گات که یک قرارداد موقتی در فصل چهارم منشور هاوانا بود،موجودیت یافت. اهداف عمده موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت،ارتقاء سطح زندگی برای کشورهای عضو، فراهم آوردن امکانات اشتغال کامل،افزایش درآمدهای واقعی و تقاضا،بهره برداری مؤثرتر از منابع‌ جهانی و گسترش تولید و تجارت بین المللی است که در متن رسمی موافقتنامه تصریح شده است. در دوران فعالیت گات،مذاکرات آزادسازی تجارت همچنان تداوم یافت.حجم تجارت جهانی‌ رو به افزایش گذارد،تعرفه‌های گمرکی سیر نزولی طی کرد و تلاش برای ادامه مذاکرات بین المللی‌ جهت آزادسازی تجارت جهانی و تسهیل دسترسی به بازار کالاها و خدمات ادامه یافت. دور مذاکرات اروگوئه زیر نظر گات برای آزادسازی تجارت جهانی در سال 1986 آغاز شد که‌ سرانجام به موافقتنامه چندجانبه تجاری و تشکیل سازمان تجارت جهانی انجامید. مذاکرات دور اروگوئه درباره آزادسازی تجارت جهانی پس از هفت سال بحث،سرانجام در 24 آذر 72 با انتشار بیانیه‌ای به کار خود پایان داد. در این مذاکرات بر رفع موانع غیر تعرفه‌ای،کاهش یارانه محصولات کشاورزی،آزادسازی‌ فعالیت شرکتهای خارجی و برخورداری آنها از حقوق مشابه شرکتهای داخلی،رفع سیاستهای‌ حمایت از تولیدات داخلی در بخش منسوجات،استفاده از استانداردهای بین المللی،رعایت حقوق‌ مالکیت معنوی و سرانجام تشکیل سازمان تجارت جهانی تأکید شده است. کشورهایی که به عضویت«سازمان تجارت جهانی»درآیند،می‌بایست تمامی دعاوی مربوط به‌ تجارت و حقوق مالکیت معنوی خود را در قالب این سازمان حل و فصل کنند و از مقررات آن به ویژه‌ در اعمال موانع تجاری غیر تعرفه‌ای با رعایت جدول زمان‌بندی اجرای مقررات تجارت جهانی، سرپیچی ننمایند.موانع غیرتعرفه‌ای،دسترسی برخی کشورها به بازارهای یکدیگر را محدود و تجارت چند جانبه را تهدید می‌کند.در قالب مقررات جدید تجارت جهانی با حذف موانع‌ غیر تعرفه‌ای و یارانه محصولات کشاورزی،برخی از کشورها از منافع ویژه‌ای برخوردار می‌شوند،با این حال روند تجارت جهانی به سمت آزادسازی و رقابت هرچه وسیعتر پیش می‌رود. در این گزارش ماحصل دور مذاکرات اروگوئه،نحوه تشکیل سازمان تجارت جهانی و نیز مزایایی‌ که برخی کشورها از اجرای مقررات تازه از آن برخوردار می‌شوند،مورد بررسی قرار می‌گیرد. مروری بر موافقتنامه عمومی تعرفه و تجارت(گات) جنگ جهانی اول،نابسامانی‌های عظیم اقتصادی(کسری موازنه پراختها،تورم،کاهش ارزش‌ پول،بیکاری و اختلال در مبادلات بازرگانی)برای کشورهای اروپایی و آمریکا به همراه داشت، به طوری که آنها را به اتخاذ سیاستهای حمایتی شدید از صنایع و تولیدات داخلی واداشت. نخستین گردهمایی بین المللی پس از جنگ جهانی اول،زیر نظر جامعهء ملل در سال 1927 در ژنو با حضور نمایندگان پنجاه کشور جهان تشکیل شد تا تضادهایی را که به جنگ منجر شده از طریق‌ همزیستی سیاسی،اتخاذ سیاستهای لیبرالیستی و توسعه همکاری متقابل در زمینه‌های اقتصادی،از میان بردارد.اما در اعلامیه پایانی اجلاس ژنو،آزادی تجارت مطرح نبود.پس از این نشست نیز دولتها برای حمایت از منافع ملی همچنان به فعالیت خود ادامه دادند تا بحران بزرگ 1929 به وجود آمد.حضور قدرتمند و روزافزون آمریکا در صحنهء اقتصادی جهان،یکی از مسائلی بود که دول‌ اروپایی مجبور به پذیرش آن بودند و طبعا نقشی که آمریکا می‌توانست در هر نظم نوین اقتصادی ایفا کند،رانیز پذیرفتند. با ادامه سیاست حمایت از تولیدات داخلی،روند افزایش تعرفه‌ها و اتخاذ اقدامات تلافی‌جویانه‌ از سوی آمریکا و دول اروپایی،سبب شد که حجم تجارت جهانی در سال 1932 حدود 40 درصد کاهش یابد. با پیروزی دمکراتها در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال 1932،این نظریه مطرح شد که‌ آمریکا باید ابتکار غلبه بر سیاستهای حمایتی را در دست بگیرد،زیرا حذف موانع تجاری،ابزار اصلی‌ جلوگیری از رکود در تجارت بین المللی قلمداد می‌شد و عاملی برای دستیابی به ثبات و موفقیت در اقتصاد جهان و کاهش تنشهای سیاسی تلقی می‌گردید.(برمبنای نظریات کوردل‌هال وزیر امور خارجه وقت آمریکا) بر این اساس،تا سال 1947 میلادی آمریکا با 29 کشور جهان موافقتنامه تجاری منعقد کرد و بر این‌ مبنا متوسط نرخ تعرفه‌های گمرکی را از 48 درصد(در سال 1932)به 25 درصد رساند.این اقدام‌ مهمی برای ایجاد چارچوب مذاکرات در زمینه کاهش بیشتر تعرفه‌ها در آینده بود. خرابی‌های ناشی از جنگ جهانی دوم،قدرت اقتصادی و تولیدی کشورها را به شدت تقلیل داد و

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.