Skip to main content
فهرست مقالات

نقش ها و هنجارهای اجتماعی در دیوان حافظ (نگرش جامعه شناختی)

نویسنده: ؛

بهار و تابستان 1381 - شماره 13 علمی-پژوهشی (14 صفحه - از 1 تا 14)

کلیدواژه ها : نقد اجتماعی ،نقش اجتماعی ،هنجارهای اجتماعی ،انتظارات اجتماعی

کلید واژه های ماشینی : محتسب ،هنجارهای اجتماعی ،زاهد ،واعظ ،مورد توجه و موضوع داوری ،دیوان حافظ ،اشعار حافظ ،اجباری ،موضوع داوری ،نقشهای اجتماعی ،خواجه حافظ ،واعظ و زاهد ،انتظارات اجتماعی ،کـه ،پاسخگویی به انتظارات ،انتظارات اجباری ،رفتارهای هنجار ،حافظ و عبید ،هنجارها و انتظارات ،صاحبان نقشها ،صاحبان نقشهای حساس ،میزان حساسیت ،نقشهای حساس اجتماعی ،هنجارهای حاکم بر نقشهایی ،پایگاه اجتماعی ،نقشهای حساس ،شیخ و زاهد ،داوری و انتقاد ،صاحبان نقشهای مذکور ،مورد انتقاد

در ادبیات منظوم ما صاحبان شماری از نقشهای اجتماعی، موضوع داوریها و انتقادات شدید قرار گرفته‌اند. شدت این انتقادات و فراوانی آنها در سراسر ادبیات ما این گمان را در خوانندگان پدید می‌آورد که صاحبان این‌گونه نقشها بیش از دیگران به رفتارهای هنجار شکنانه دست می‌زند. از میان شعرا و نویسندگان ایران، حافظ و عبید زاکانی شاید بیش از دیگران به صاحبان این‌گونه نقشها تاخته‌اند و واعظ و زاهد و قاضی و شیخ و محتسب را به دفعات موضوع خرده‌گیریهای خود قرار داده‌اند. در این مقاله سعی بر آن است تا ضمن توضیح مفهوم نقش و پاره‌ای از مفاهیم مربوط به آن علت یا علل این خرده‌گیریها را بیابیم. برای این کار ابتدا تفاوت نقش‌ها براساس هنجارها و انتظارات اجتماعی مربوط به آنها توضیح داده می‌شود تا دلایل حساسیتی که مردم در برابر بعضی از نقشها از خود نشان می‌دهند روشن گردد. آنگاه با بررسی دیوان خواجه حافظ، که در این تحقیق به عنوان منبع اصلی مورد استفاده قرار گرفته است، با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا، به بازشناسی نقشهایی اقدام می‌شود که بیشتر مورد توجه و موضوع داوری بوده‌اند و سرانجام میزان حساسیت این نقشها، هنجارهای اساس آنها و انتظاراتی که مردم از صاحبان آنها دارند شناسایی و بازنمایی می‌شود.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.