Skip to main content
فهرست مقالات

غربت شمس

نویسنده: ؛

بهار و تابستان 1381 - شماره 13 علمی-پژوهشی (16 صفحه - از 51 تا 66)

کلیدواژه ها : سهروردی ،ابن سینا ،مولوی ،شمس ،غربت ،فراق ،رساله الطیر ،بیژن و منیژه

کلید واژه های ماشینی : غریب ،غربت شمس ،هـ ،احساس غربت ،وطن ،جهان خاکی احساس غربت ،تن و زندان دنیا ،غزلیات شمس ،غربت انسان ،احساس غریب بودن احساس ،بیژن ،زندان دنیا ،قفس تن و زندان ،عالم امر ،احساس غریب ،قفس تن ،تن و زندان ،بیژن و منیژه ،داستان بیژن ،مستعد مولانا ،قهرمان داستان ،مقالات شمس ،وطن اصلی ،دنیای ناقص احساس ،آثار بزرگانی ،مسأله غربت ،تبعید شده ،دام تن ،چاپ اول ،اوایل قرن

«خود غریبی در جهان چون شمس نیست» شمس‌الدین محمدبن ملک داد تبریزی (582- بعد از 645هـ) از عرفای معروف قرن هفتم هجری است، که به واسطة تأثیر بسیار عمیقی که بر روح مستعد مولانا جلال‌الدین بلخی (604-672هـ)، بزرگترین شاعر و عارف قلمرو زبان و ادبیات فارسی، نهاد از اهمیت ویژه برخوردار است. سخنان پیچیده و شطح‌گونه شمس در «مقالات شمس» و «بازتاب رفتار و گفتارش در «مثنوی معنوی» و «غزلیات شمس» مولوی و همچنین گزارش‌های تذکره‌نویسان دوره‌های مختلف نشان می‌دهد که از زمان پیدایش در قونیه و برخورد با مولوی تاکنون غریب و ناشناخته مانده و ابعاد شخصیت شگرف و پیچیده او آن‌گونه که بوده، بازشناخته نشده است. حتی مولانا هم که مرید واقعی او بود و دیوانه‌وار او را می‌پرستید به این مطلب اذعان نموده و در جای‌جای آثارش به آن اشاره کرده است. او این ناشناخته بودن و ابهام را به «غربت» تعبیر کرده است و عقیده دارد «شمس» وتمام سرگشتگان وادی حقیقت غریبند، از این جهت عظمت و بزرگی آنها از دید اعیار و فروماندگان جهان خاکی پوشیده است. در این مقاله بعد از تبیین مفهوم غربت از دید عارفان و حکیمان، غربت شمس تبریزی از نظرگاه مولوی مورد بحث قرار گرفته و در ادامه به این بهانه پای غربت انسان به میان آمده است که: اساسا انسان موجودی است غریب، چون روح یا اصل آسمانی او در قفس تن و زندان دنیا گرفتار آمده است و در این جهان خاکی احساس غربت می‌کند. احساس غریب‌ بودن احساس همه عرفا و حکمایی است که به این خودآگاهی دست یافته‌اند و منشاء این غربت حضور سابق در وطن دیگر و عالم برتری است که اعقتاد به آن باعث می‌شود شوق و طلب برای کشف و دیدارش برانگیخته گردد. موضوع غربت در آثار بزرگانی دیگر چون:‌ ابن‌سینا ‌(370-428هـ)، احمد غزالی ‌(454- 520هـ)، عطار (540-618هـ)، روزبهان بقلی (522-606هـ)،حافظ (اوایل قرن 8- 792هـ) و... نیز مطرح شده است که در اینجا به صورت اجمال به آنها اشاره شده و در باب نظرات آن بزرگان اظهار نظر گردیده است.

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.