Skip to main content
فهرست مقالات

تأملی در وجوه اعرابی آیه تربص و ارائه وجهی جدید

نویسنده: ؛

بهار و تابستان 1381 - شماره 13 علمی-پژوهشی (16 صفحه - از 151 تا 166)

کلیدواژه ها : بلاغت ،اعراب ،خبر ،نحو ،بدیع ،مبتدا ،رابط- شبه رابط ،جمله وصفی ،ارداف ،احتراس ،توهیم

کلید واژه های ماشینی : تربص ،اعراب آیه تربص ،مبتدا ،وجه اعرابی ،آیه تربص ،یتربصن ،عده ،وجه اعرابی صحیح ،اعراب آیه ،فاء شبه جواب ،ازواجا ،یذرون ازواجا یتربصن ،موصول ،اسلوب شبه شرط ،فاء ،یذرون ازواجا ،صله ،مبتدا می‌باشد ،اعرابی صحیحی ،مدت تربص ،اعراب القرآن ،مبتدای بدون خبر ،مبتدا و خبر ،شبه شرط و جواب ،مبتدا موصول ،مقصود ،عده وفات ،معنای تربص ،شبه شرط ،جمله خبر

نحویان و علمای اعراب اتفاق دارند که «الذین» در گفتار خداوند متعال «والذین یتوفون منکم و یذرون ازواجا یتربصن ...»[1] مبتدا می‌باشد؛ و در خبر آن اختلاف کرده‌اند، برخی گفته‌اند خبر قبل از آن مقدر است، و برخی «یتربصن» را خبر قرار داده‌اند، و این رأی ایشان را در اشکال «خالی بودن جملة خبر از رابط به مبتدا» قرار داده است، و سعی کرده‌اند از این اشکال با توجیهات تکلف‌آمیز رهایی یابند، و رأی هر دو گروه موجب نقض اصل و قاعده نحوی مورد اتفاق «الجمل بعدالنکرات صفات >: جمله‌های بعد از اسمهای نکره صفات هستند » می‌شود، زیرا در این آیه جملة «یتربصن» بعد از نکره و واجد شروط وصفیت است، پس چگونه می‌توان برای آن محلی غیر از وصفیت قائل شد مگر با تکلف؟ در حالی که با وجود وجه اعرابی صحیحی برای آیه که موجب عدول از اصل نحوی یاد شده نیست دلیلی برای عدول از آن باقی نمی‌ماند، و این وجه اعرابی صحیح وجهی است که برای نخستین بار در این مقاله ارائه می‌شود، و مبتنی بر این است که «الذین» مبتدا باشد چنان که مورد اتفاق است، و جمله «یتربصن» بنابر اصل نحوی مذکور صفت «ازواجا» باشد، و خبر «الذین» را جمله «فاذا بلغن اجلهن...» بدانیم، به ترتیبی که در تفصیل بحث به اثبات می‌رسانیم، و این وجه اعرابی نه تنها به دور از اشکالات وجوه اعرابیی است که دربارة این آیه گفته شده، بلکه با این وجه اعرابی بلاغت آیه و برخی از صور با شکوه بدیعی آن- چنان که در پایان بحث می‌آید- آشکار می‌گردد؛ به تفصیلی که در مقدمه و متن مقاله بیان می‌شود. 1- سورة بقره (2)، آیة 234

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.