Skip to main content
فهرست مقالات

ملاکهای حسن و قبح عقلی افعال

نویسنده:

(7 صفحه - از 41 تا 47)

کلید واژه های ماشینی : حسن و قبح، ملاک حسن و قبح عقلی، قبح عقلی افعال، حسن و قبح افعال، مصلحت، قبح عقلی افعال ربانی، کمال، حکم، انسان، مصالح و مفاسد

خلاصه ماشینی:

"مقصود از«تأدیبات صلاحیه»آراء و احکام عقل عملی است که بر پایۀ مصالح نوعی استوار است،چنان که محقق طوسی در شرح کلام شیخ گفته است:«و منهاای المشهورات کونه مشتملا علی مصلحة شاملة للعموم،کقولنا:العدل حسن»و قطب الدین رازی نیز تأدیبات صلاحیه را به آنچه تأمین‌کننده مصلحت عمومی است تفسیر نموده است2از دیگر طرفداران این نظریه،مؤلف گرانقدر«نهایة الدرایة» می‌باشد،نامبرده نخست مقتضی بودن افعال پسندیده و ناپسند را نسبت به ستایش و نکوهش فاعل آنها دو گونه دانسته است: 1-اقتضاء سبب نسبت به مسبب،زیرا هرگاه از جانب فردی رفتار ناشایسته‌ای نسبت به انسان صادر گردد، مایۀ نفرت و انزجار او گردیده و روح انتقامجوئی را در وی تحریک می‌نماید و کمترین عکس العمل او این است که فاعل را نکوهش نماید. اینک با بررسی نقاط امتیاز آنها ثابت خواهیم کرد که یگانه ملاک حسن و قبح کلامی همان «کمال و نقص وجودی»است: 1-ملاک دوم،یعنی هم آهنگی با بعد علوی و جنبۀ الهی نفس انسان،با ملاک نخست منافات ندارد،بلکه مکمل و متمم آن بشمار می‌رود،زیرا در رابطه با ملاک نخست دو سؤال مطرح است،یکی اینکه ملاک حسن و قبح عقلی افعال چیست؟و پاسخ آن با توجه به نظریۀ اول این است که،ملاک آن مطابقت و مخالفت با مصالح نوعی است،سؤال دیگر این است که چرا رعایت مصالح نوعی مورد قبول همۀ عقلا می باشد؟پاسخ این است که:چون محبوب همگان است؟و اگر سؤال شود که راز محبوبیت آن چیست؟پاسخ آن را می‌توان از ملاک دوم بدست آورد و آن اینکه نوعدوستی و رعایت سعادت دیگران،از تمایلات برین و جلوه‌های بعد علوی وجود انسان است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.