Skip to main content
فهرست مقالات

فعل بودن و تحول آن در زبان فارسی

نویسنده:

(10 صفحه - از 780 تا 789)

کلید واژه های ماشینی : فعل، فعل بودن، زبان فارسی، صیغه‌های، باد، بید، پسوندی، صورتهای، قدیم، بوم، هیم، باشیدن، لازار، فعل معین، دستور، دستور تاریخی زبان فارسی، لغت‌نامه، فردوسی، منسوخ، نقل، فعل بودن و تحول، دستور زبان فارسی میانه، تاریخ، ماضی نقلی، صیغه‌های فعل بودن، حال زبان فارسی فعل، مضارع التزامی، معنی ماضی نقلی استمراری، مثال، پسوندهای فعلی

خلاصه ماشینی: "در یک بیت از شاعری نامعلوم که در ذیل«استیمان»در لغتنامه دهخدا آمده است فعلهای دیدستیمان و بریدستیمان(بمعنی دیده ایم و بریده‌ایم) دیده می‌شود که غیر عادی و غریب و ساختگی بنظر می‌رسد: ما کار زمانه نیک دیدستیمان‌ از خلق زمانه زان بریدستیمان علاوه بر آنکه شعر سست است صیغه‌های یاد شده برخلاف قواعد دستوری‌ فارسی قدیم نیز هست زیرا باید استیمیان یا استمانی باشد و تازه اینگونه‌ فعلها بیشتر در موارد غیر محقق یعنی در فعلهای التزامی و آرزوئی بکار می‌روند نه در موارد اخباری و محقق که در بیت فوق مراد است. بدون آنکه بین آنها فاصله باشد ساخته‌شده است مانند بدو گفت ای بت نیم مرد خواب (فردوسی)یا نه‌ایم‌ اندرین کار همداستان (فردوسی)(برای«است»صورت اول و دوم یکی است‌ (1)-اصولا سوم شخص مفرد فعلهای منسوخ قدیم خیلی بیشتر از صیغه- های دیگر آنها در زبان دوام می‌کرده‌اند زیرا مورد استعمال بیشتری داشته‌اند مانند بود(بضم ب و فتح واو)که دوامش خیلی بیش از بوم،بوی،بویم... بوده بد در شعر)،ماضی‌ التزامی(بوده باشم)،ماضی نقلی استمراری(می‌بوده است)،ماضی بعید استمراری‌ (می‌بوده است)،ماضی مطلق از مصدر باشیدن(بصورت«باشیدند)و ماضی‌ استمراری آن(می‌باشیدند)که هم با پیشوند«به»و پسوند فعلی«ای»و هم بدون‌ آنها بکار میرفته‌اند و تنها از همین لحاظ میتوان دریافت که فعل بودن در طول‌ تاریخ زبان تا چه حد محدود شده است اینک مثال برای این موارد: تا غایت وقت در اصفهان و نواحی آن بوده بود(راحة الصدور تصحیح محمد اقبال ص 39)2،صعلوک زبان فارسی میدانست که در پیش او بازرگانان بسیار در (1)-اصولا«می»و«به»چه در ماضی و چه مضارع امروز با فعلهای پر استعمال بودن و داشتن بکار نمیرود زیرا تکرار و کثرت استعمال طبق‌ قوانین زبانشناسی موجب کوتاهی و حذف میگردد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.