Skip to main content
فهرست مقالات

درسی از دستور زبان فارسی (حرف ی)

نویسنده:

(8 صفحه - از 1319 تا 1326)

کلید واژه های ماشینی : فارسی، زبان فارسی، لفظ، اسم، عربی، تلفظ، نسبی، مادر، معنی، دستور زبان فارسی

خلاصه ماشینی:

"اما نباید هردو یای فارسی و عربی را با وجود وحدت مورد استعمال‌ و مدلول،از یک اصل مشترک دانست،بلکه«یا»یا«ای»فارسی مفید معنی‌ نسبت،حرفی اصیل است و نظیر آن در زبان پهلوی به صورت ایه و ایک گفته‌ میشود که مشتقات آن در لهجه‌های پهلوی به صورت«ایگ»و«ایج»و«ایچ» و«ایز»درمی‌آید. چنانکه در زبان ترکی عثمانی مینگریم که نظائر این کلمه‌ها با«م»ضمیر اول شخص متصل‌ فارسی ترکیب میشود و میگویند:شاهم،افندم،سلطانم،خونکارم،عزیزم، و نظائر آنها و این شیوه خطاب هنوز در مصر و شام به یادگار دوران نفوذ ترکان عثمانی معمول است و میم فارسی را به جای یای عربی می‌آورند. در این موردنظر اینجانب چنین است همانطور که در کنیهء زبان عربی‌ لفظ ام(مادر)را بر نام فرزندش برای تجلیل او مقدم میدارند و ام کلثوم و ام سلمه و ام علی میگویند و در زبان فارسی هم هنوز در کاشان به پیروی از این شیوه،کلمه مادر را پیش از اسم فرزند اول و برای تجلیل ذکر وی میآورند و مادر رضا و مادر حسن میگویند،در ترکی زمان صفویه هم مادر شاه و سلطان و بیک و خان و سلطان بیک را که از القاب معروف رجال آن زمان بوده‌ به«ام»عربی به معنی«مادر»پیوسته و از آن کنیهء مختلطی از فارسی و ترکی‌ یا عربی ساخته و به کار برده‌اند. یای نکره در دنبال جمع کلمه چنانکه در یای نکره گفته شد که بر آخر اسم افزوده میشود و در معنی‌ تغییر کیفیت میدهد،حال اگر آن اسم،مفرد یا جمع هم باشد باید دانست که‌ در این امر تفاوتی حاصل نمی‌شود،یعنی همانطور که در عربی«کتاب»مفرد و«کتب»جمع با قبول تنوین حالت نکرگی را میرساند،کتاب فارسی هم‌ یای نکره را میپذیرد و کتابی میشود و کتابها نیز به صورت کتابهائی‌ درمی‌آید."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.