Skip to main content
فهرست مقالات

جامعیت و کمال شریعت و تحولات آن در عصر غیبت

نویسنده:

علمی-ترویجی/ISC (34 صفحه - از 227 تا 260)

کلیدواژه ها :

احکام حکومتی ،مصلحت ،منطقة الفراغ ،جامعیت و کمال شریعت ،ثبات و تغیر احکام دین ،اختیارات حاکم اسلامی ،تحولات شریعت

کلید واژه های ماشینی : فقیه، احکام، اسلام، مصلحت، ولایت مطلقه، ولایت، امام، ولایت مطلقه فقیه، عصر غیبت، شیعه

با توجه به جامعیت و کمال شریعت اسلام، پرسش‌هایی در زمینه فلسفه فقهی حکومت دینی از جمله مسأله ثبات‌و تغیر احکام دین و چگونگی تحولات شریعت و انطباق آن با مقتضیات زمان مطرح شده که مقاله حاضر، به بررسی‌چند پرسش اساسی در این زمینه پرداخته است:1. آیا در اسلام قوانین ثابت و متغیری وجود دارد، و با فرض وجود چنین قوانینی، آیا اختیار تعیین تکلیف درخصوص قوانین متغیر در زمان غیبت امام عصر (عج)، به فقیه جامع‌الشرائط نیز منتقل شده است؟2. بر فرض انتقال این اختیارات، چه ضابطه‌ای برای مصلحت‌اندیشی ولی‌فقیه در محدوده قوانین ثابت و متغیراسلام و انطباق این احکام با مقتضیات زمان وجود دارد؟3. آیا احکام حکومتی ولی‌فقیه که بر مبنای مصلحت صادر می‌شود، بر دیگر احکام اولیه اسلام تقدم دارد؟مقاله حاضر با توجه به پرسش‌های یادشده، با محوریت موضوع مصلحت و نقش آن در تحولات شریعت،دیدگاه‌های گوناگون از جمله دیدگاه حضرت امام خمینی‌رحمه الله و نیز دیدگاه شهید صدر را در این زمینه با عنوان «منطقةالفراغ»، نقد و بررسی کرده است.

خلاصه ماشینی: "ک: امام خمینی، کتاب‌البیع، 1410 ق: ج 2، ص 467 و 488) و به تعبیر برخی از فقیهان،مقتضای ادله مربوط به ولایت فقیه در عصر غیبت، این است که فقیه جامع الشرائط، در تمام اموری که عرفا به رئیس وحاکم مراجعه می‌شود، دارای اختیار است؛ خواه این امور به مسائل سیاسی مربوط باشد یا مسائل شرعی، و به‌شبهات حکمیه یا مسائل شرعی اختصاص ندارد؛ زیرا مقصود از کلمه «الحوادث» در روایات، فروع نوپیدا است؛ («ان عموم الحوادث لکونها جمعا محلی‌ باللام، یقتضی أن یکون الفقیه مرجعا فی کل حادثة یرجع فیها الرعیة الی رئیسهم؛ سواء تعلق بالسیاسیات‌او بالشرعیات، دون خصوص الشبهات الحکمیة و المسائل الشرعیة، بارادة الفروع المتجددة من الحوادث» (محقق اصفهانی: ج 1، ص 214)) بنابراین، ولی فقیه در اختیارات‌خود باید احکام اسلام و مصلحت جامعه اسلامی را ملاک عمل و تصمیم‌گیری‌های خود قرار دهد؛ بلکه حتی ‌معصومان‌علیهم السلام نیز در تصمیم‌های حکومتی خود بدون محدودیت نیستند و رعایت مصلحت جامعه اسلامی و منافع‌مسلمانان، مهم‌ترین ملاک در تصمیم‌گیری‌های آنان است؛ حتی اگر برای رعایت مصلحت جامعه، بر شخص آنان‌ستمی وارد شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.