Skip to main content
فهرست مقالات

تأملی در «مکتب در فرایند تکامل»

نویسنده:

علمی-پژوهشی (وزارت علوم)/ISC (31 صفحه - از 153 تا 183)

کلیدواژه ها :

غلات ،نظریهء عصمت و هشام بن حکم ،علم غیب و ابن قبه ،ولایت‌ تکوینی و تصوف ،هشام بن حکم و تجسیم ،سهو النبی و الامام و عالمان قم ،شیعه و معتزله ،عصر ائمه و مخالفت با بحث‌های کلامی ،مفوضه

کلید واژه های ماشینی : امام، آثار کلامی متکلمان مذهب تشیع، تشیع، شیعه، کلام، امامت، مکتب، معتزله، متکلمان، نقد

توجه به سیر تاریخی اندیشه‌های فکری-عقیدتی،بسیار ضرورت دارد.در این‌ میان،کم‌توجهی یا بی‌توجهی به سیر تاریخی اندیشه‌های شیعی و نیز در دست‌رس‌ نبودن برخی از مهم‌ترین آثار کلامی متکلمان مذهب تشیع در سده‌های دوم،اوایل‌ قرن چهارم-از هشام بن حکم(179 ق)تا ابو سهل نوبختی(311 ق)و ابن قبه رازی‌ (پس از 319 ق)،داوری در این باره را مشکل ساخته است.همچنین این عامل،سبب‌ کج‌فهمی‌ها و برداشت‌ها و حتی انتساب‌های نادرست برخی آرا به شخصیت‌ها یا مکتب‌های فکری شده است.هرچند عنایت امامان شیعه علیه السلام در ارائه نظریه و سپس‌ تلاش محدثان و متکلمان ارجمند به‌ویژه در قرن سوم و چهارم در حراست،ضبط و گردآوری آن میراث گران‌سنگ،مبانی فکری-نظری تشیع به‌ویژه در بحث«امامت» را به نسل‌های بعدی رسانده است.با بررسی سندی،تحلیل محتوایی،تبیین شرایط و موقعیت تاریخی و جغرافیایی،می‌توان در اثبات عقاید حق شیعیان امامی و نیز نقد و رد باورهای انحرافی آن به داوری نشست.

خلاصه ماشینی: "* نویسندهء محترم تأکید دارد کتاب تاریخ فکر است،نه تحلیل مبانی عقیدتی یا نقد و بررسی باورهای مذهبی(8631:ص 22)و هشدار می‌دهد که تحلیل و نظر را باید با تحلیل و نظر درست علمی نقد کرد نه با نقل قول یا استنادهای معمول ذهنی(همان: ص 41)همچنین هدف خود را تلاش در ارائه یک تحلیل قال عرضه‌تر از مکتب تشیع در مجامع علمی می‌داند و تصریح می‌کند: در تصویری که او ارائه کرده است،هستهء اصلی تشیع بر دو اعتقاد: الف)مرجعیت علمی اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و اله و سلم در معارف اسلامی؛ ب)احقیت امیر مؤمنان و فرزندان او در رهبری جامعه،مبتنی شده است که با تقدیس‌ همین امر سبب شده است تا به رغم ارائه نکته‌هایی قابل استفاده و مورد تأیید مبانی‌ تشیع،کتاب از تحلیل تاریخی به دور ماند و در مواردی،عبارت‌ها و حتی شخصیت‌ها و آثار به سود مدعای نویسنده به خدمت گرفته شوند و در مقابل،تفکر رقیب و صاحبان آن‌ مورد کم‌لطفی قرار گیرند. چون‌ در عصر امام سجاد علیه السلام،حسن بصری و قدری‌ها،در زمان امام صادق علیه السلام،فلسفهء یونان‌ تحت تأثیر نهضت ترجمه،در دوران امام رضا علیه السلام،اختلاف بر سر حدوث و قدم کلام الله و دعوای معتزله و اهل حدیث در جریان بوده است،ائمه علیه السلام با رد و نقد هرگونه شائبهء تأثیرپذیری کلام شیعه از دیگر عوامل بیرونی،مانند فلسفه یونان و یا تفکر معتزلی،در مواردی تأکید می‌کردند که اولین و محکم‌ترین منبع در مباحث کلامی به‌ویژه در بحث‌ حساس توحید و صفات و دیگر مباحث عقیدتی«قرآن»است و باید نخستین مرجع و مستند متکلم همان باشد و همه‌چیز با آن سنجیده شود."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.