Skip to main content
فهرست مقالات

از تعبد در دین تا تعبد در فلسفه (پاسخ به سخنرانی سروش دباغ در نقد ملکیان متأخر)

نویسنده:

(10 صفحه - از 47 تا 56)

کلید واژه های ماشینی : دین ،تعبد ،دباغ ،ملکیان ،دین و مدرنیته ،شهودهای ،نقد ،سروش دباغ در نقد ملکیان ،سخن ،تدین ،سخن‌رانی سروش دباغ در نقد ،گوهر ،گزاره‌های ،ذات ،تجدد ،گوهر دین ،نقد ملکیان متأخر ،تعریف ،سازگار ،تعبد در دین ،رأی ،باب گوهر دین و مدرنیته ،روش ،تعریف ملکیان ،ادعای دباغ ،مدعای ،مفهوم ،گوهر دین و گوهر مدرنیته ،مصداق ،واحد

خلاصه ماشینی:

""او لا،به‌نظر می‌رسد که در این‌جا نیز ما باید ادعای دباغ را تعبدا بپذیریم،چون وی‌ هیچ دلیلی به سود مدعای خود نمی‌آورد، مخصوصا با توجه به این که موضع خود را در مورد سؤالات زیر روشن نمی‌کند:"آیا این تعابیر یک معنا دارند یا بیش از یک معنا؟"و در صورت‌ دوم،"تفاوت معانی متفاوت این تعبیرات در چیست؟"و"به چه دلیل این تعبیرات در تعریف‌ ملکیان همان کارکرد ارسطویی را ایفا می‌کنند، اما در تعریف‌های دیگرنه؟" ثانیا،چنان‌که نگارنده در جاهای دیگر به‌نحو مبسوط توضیح داده است،9تعابیری همچون‌ "ذات‌"،"طبیعت‌"،"ماهیت‌"،"جوهر"و نظایر آن‌ها را می‌توان به دو معنا به کار برد:یکی به‌معنای‌ خاص و ارسطویی کلمه‌01که در قرائت اسلامی‌ از آثار ارسطو شرح و بسط یافته است. پیش‌فرض استدلال مبتنی‌بر فرض جهان‌های‌ ممکن درخصوص این مورد،این است که دین‌ و تدین و نیز مدرنیته و تجدد هریک معنا و مفهوم‌"واحد"ی دارند و مشترک معنوی‌اند نه‌ مشترک لفظی(و اشتراک معنوی تعبیر دیگری‌ است از ذات و گوهر"واحد"داشتن)،در حالی‌ که وقتی دباغ در ادامهء سخن خود ادعا می‌کند که دین و مدرنیته گوهرهای متعدد دارند،لازمهء این سخن او آن است که دین و مدرنیته‌ معناهای متعدد دارند،یعنی هر دو مشترک‌ لفظی‌اند و هیچ ویژگی‌ای وجود ندارد که در همهء مصادیق دین یا مدرنیته حضور داشته باشد. با فرض چنین جهانی،ما درواقع به عمق‌ ذهن خود مراجعه می‌کنیم تا ببینیم آیا براساس‌ شهودها و ارتکازهایی که دربارهء ذاتیات و مؤلفه‌های ضروری دینداری در عمق ذهن ما نهفته است،می‌توان مفهوم متدین را بر شخصی اطلاق کرد که‌"تمام‌"گزاره‌های دینی‌ مورد قبول خود را بدون تعبد پذیرفته باشد؟ پاسخ ملکیان به این سؤال این است که اگر مقصود شما از تدین،التزام به دین نهادینه شده‌ و تاریخی باشد،جواب این سؤال منفی است‌ (و به‌نظر من نیز حق با اوست)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.