Skip to main content
فهرست مقالات

تحلیل و بررسی عنصر «آز» در شاهنامه فردوسی

نویسنده:

علمی-پژوهشی (18 صفحه - از 65 تا 82)

کلید واژه های ماشینی : آز ،دیو ،فردوسی ،دیو آز ،زرتشتی ،اهریمن ،شاهنامه فردوسی ،خرد ،پادشاهان ،آزمندی ،اسکندر ،رستم ،دین ،رنج ،شاهنامه گران‌سنگ فردوسی ،دیو آز در اساطیر ایرانی ،جهان ،انسان ،چهر ،تخت ،منابع اساطیری و دین زرتشتی ،آرزوی ،خرسندی ،در شاهنامه ،سخن ،شناخت " دیو آز ،غلبه دیو آز ،مرگ ،نیروی آز ،پادشاهان و پهلوانان شاهنامه

این مقاله کوششی است در شناخت "دیو آز" و بیان اهمیت آن در اساطیر یونانی و متون زرتشتی و به دنبال آن شاهنامه گرانسنگ فردوسی، که نخست شومی و پتیارگی این دیو تنومند و نیرومند و راه های مبارزه باا او در پاره‌ای از منابع اساطیری و دین زرتشتی کاویده شده است. سپس اهمیت حضور او در شاهنامه فردوسی با استناد و استشهاد به ابیاتی از شاهنامه مورد توجه و بررسی قرار گرفته و کوشش شده است ضمن بیان و گزارش آزمندی پاره‌ای از پادشاهان و پهلوانان شاهنامه، فریبکاری این دیو جادوگر و ناخرسند بیشتر باز نموده شود. همچنین پادشاهانی که فریفته این دیو نشده و تخم نیکی و داد و دهش کاشته و گذشته اند، معرفی شده اند. بیان تفاوت آزمندی و اندازه خواهی یا بهره گیری از بایسته های زندگی و ذکر شاخصه های آن، فرجام سخن این مقاله را تشکیل می دهد.

خلاصه ماشینی:

"به همین سبب نظریه اشتراک در مال و زن را مطرح می‌کند و زرتشتیان را بر خویش‌ می‌شورانند و زمینه قتل خویش را به دست کسری و موبدان فراهم می‌سازد زن و خواسته باشد اندر میان‌ چو دین بهی را نخواهی زیان‌ کزین دو بود رشک و آز و نیاز که با خشم و کین اندر آید به راز (ج 8،ص 64) نکته‌ای که باید در پایان این مقاله روشن شود این است که ترک آز در شاهنامه به معنای‌ فراموش کردن بهره خویش از دنیا و گریختن از نیازهای ضروری زندگی و پیشه کردن زندگی‌ زاهدانه و راهبانه نیست،بلکه به معنی اندازه‌خواهی و پرهیز از بیشی خواستن‌ در ساز وبرگ زندگی سپنجی این سرای است و آنچه نیروی جان را به کاستی می‌کشاند و در خاک آز می‌نشاند و یا باره خرد را از راه راستی می‌پیچاند،آزپرستی و مستی در نعمتهای‌ دنیایی است که فراموشی از سرای دیگر و جهان برتر پیامد آن است وگرنه هیچ عیب و آهویی نیست که انسان،خواسته‌های بایسته خویش را از خداوند بخواهد؛چنانکه در جایی‌ می‌گوید: به یزدان گرای و به یزدان پناه‌ بر اندازه زو هرچه باید بخواه (ج 7،ص 211) فردوسی میزان و مصداق اندازه را نیز تعیین می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.