Skip to main content
فهرست مقالات

نشانه های سرشت اساطیری افراسیاب در شاهنامه

نویسنده:

علمی-پژوهشی (30 صفحه - از 7 تا 36)

کلید واژه های ماشینی : افراسیاب ،اساطیر ،اژدها ،حماسی ،ایران ،دیو ،اوستا ،نشانه‌های سرشت اساطیری افراسیاب ،حماسه ،اهریمنی ،پهلوان ،جادو ،ضحاک ،روایات ،کیخسرو ،زمین ،آب ،داستان ،بهمن ،غار ،حماسه ملی ایران ،تاریخ ،بندهش ،دریا ،فردوسی ،دیوان ،در شاهنامه ،فرهنگ ،اساطیر و حماسه ایران ،دیو و اژدها

افراسیاب،شاه،پهلوان نامدار تورانی و بزرگترین دشمن ایرانیان در شاهنامه در دوره‌ای تقریبا سیصد و بیست ساله است که در منابع اساطیری-حماسی ایران مانند اوستا،متون پهلوی و آثار عربی و پارسی از او در کنار شهر یاران و یلان ایران زمین به تفصیل و اختصار سخن رفته‌ است.

خلاصه ماشینی:

"بررسی روایات مختلف حماسی-اساطیری ایران و حتی برخی نمونه‌های تطبیقی نشان‌ می‌دهد که اژدهایان و دیوان،موجوداتی دوزیست هستند و می‌توانند هم در خشکی و هم در درون آب زندگی کنند37،برای نمونه اژدهایی که در شاهنامه به دست سام کشته می‌شود،از کشف رود بیرون آمده است و در خشکی زیان‌کاری می‌کند: چنان اژدها کو ز رود کشف‌ برون آمد و کرد گیتی چو کف (خالقی 1/232/998) اژدهایی که بهرام گور در هند می‌کشد: یکی اژدها بود بر خشک و آب‌ به دریا بدی گاه بر آفتاب (مسکو 7/424/2112) در گرشاسب نامه اسدی توسی،اژدها: از آن گه که گیتی ز طوفان برست‌ ز دریا برآمد به خشکی نشست (52/34) در فرازنامه،اژدهایی که فرامرز در قیروان می‌کشد: بر او چه دریا و چه کوه و دشت‌ به هر جای آسان تواند گذشت‌38 در سام‌نامه خواجوی کرمانی(یا منسوب بدو)،اژدها: شگفت است و جویای خون آمده‌ ز دریای خاور برون آمده‌39 برخی از دیوان و غولها نیز دوزیست هستند؛از جمله:گندرو (Gandraw) ،یکی از دشمنان هراس‌انگیز گرشاسپ در اوستا،طبق رام یشت(کرده 7،بند 28)در آب به سر می‌برد و به نوشته کتاب«روایت پهلوی»گرشاسپ را به زیر آب می‌کشد و نه شبان روز با او نبرد می‌کند40؛همان‌گونه که در اساطیر عبری،لوی‌یاتان (Leviathan) که به دست یهوه کشته‌ می‌شود،غولی دریایی است‌41و در حماسه انگلیسی بیوولف،مادر گرندل دیو (Grendel) در ژرفاری باتلاق زندگی و از سیلابهای آن نگهبانی می‌کند و بیوولف او را در بن آب می‌کشد42 در منظومه جهانگیرنامه(قاسم مادح)نیز«غواص دیو»که سرانجام به دست رستم کشته‌ می‌شود،توانایی زندگی در آب و خشکی را دارد: بجست از سر تیغ آن پهلوان‌ در آن بحر انداخت خود را روان‌ نهان گشت در آب دریا تنش‌ نیارست کس گشت پیرامنش(28/193 و 194) در شاهنامه هم افراسیاب از ویژگی دوزیستی بهره‌مند است و براحتی در ژرفای آب باقی‌ می‌ماند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.