Skip to main content
فهرست مقالات

هیاطله

نویسنده:

(6 صفحه - از 20 تا 25)

کلید واژه های ماشینی : هیاطله، قبیله، خرلخ، ایلاق، اسلام، ترکی، خلج، خرلخ‌ها، اقوام، تخارستان، هندی، زبان، قبیلهء خرلخ، فرمانروائی، قبیلهء، چغانیان، تاریخ، کلمه، شعر، کوه‌های، مغولی، قارلیق، هفت، شرقی، قبیلهء خرلخ بدون برشمردن نام، ترکان ایلاق و شاش زبان، Qan، تخارستان بزرگ، قبایل هیاطله به نام‌های، الترک

خلاصه ماشینی: "کلمهء«هیتل»را به اقتضای وزن در شعر فردوسی‌1بایست«هیتال» (Hita?l) و«هیتالیان» (Hita?lian) خواند*که نام دو قبیلهء تشکیل‌دهندهء جامعهء هیاطله است که نشمین آنان چنانکه در آثار ابو عبد الله محمد کاتب خوارزمی و اسماعیل جوهری‌ فارابی آمده‌2خرلخ و گنجینه(یا خنجینه در نسخه‌های‌ قدیم صحاح جوهری)2و نام مملکت ایشان طخیرستان‌ (به ضم اول و فتح دوم)3بوده است. اطلاعاتی که در متون تاریخی و داستان‌های ایرانی‌ و ترکی دربارهء خرلخ‌ها و قارلیق‌ها آمده است نشان‌ می‌دهد که این اقوام از سوی غرب تا شیراز12،و از شرق تا Ko?ke-nur در مرز چین،و از جنوب تا ناحیهء Swat هندوستان،و از شمال تا کوههای آلتائی‌ پراکنده بودند. احتمال‌ دارد که آنان خرلخ‌ها و قایهای بخارا بوده‌اند،چنانکه‌ در زمان ما نیز در یک نقشهء نظامی روسی از 32 قریه‌ به اسم خلخ و خلخان نام برده شده است. مسعودی در موارد دیگر تنها از خرلخ‌ها سخن داشته و با آنان یک قبیلهء دیگر ترک‌ به نام«الیدیة» (Yeda) نیز ذکر کرده است. چینیان نیز در تخارستان بزرگ از سه قبیله به نام،و در خاور«در آهنین»(-دربند ترمذ)بدون ذکر نام از هفت قبیلهء دیگر گفتگو کرده‌اند. جهانگرد چینی صونگیو (Soung-you) هنگام‌ عبور از ممالک افتالیت در سال 517 اقوام فرمانروای‌ آنجا را به نام«تیه-له» (Tieh) خوانده و گفته است‌ که از سوی شرق تاختن،از غرب تا حدود ایران و از شمال تا تکین در قلمرو فرمانروائی آنان بوده است. تکین‌ (Tek-kin) عنوان شاهزادگان قارلیق و خالاخ بوده‌ است و مقصود جهانگرد مذکور از قارلیق‌ها طالاس و چو است،با توجه به افادات صونگیو معلوم می‌گردد که‌ اقوام یوغور(غور)تشکیل‌دهندهء جامعهء هفتالیت‌ها بوده‌اند که در منابع اسلامی به عنوان«یوغورزادگان»از آنان نام رفته است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.