Skip to main content
فهرست مقالات

مولانا و استعاره عشق

نویسنده:

مترجم:

(32 صفحه - از 63 تا 94)

کلید واژه های ماشینی : عشق، مولانا، غزل، شمس، مولوی، شعر، مثنوی، عاشق، معشوق، آتش

خلاصه ماشینی:

"او پروا ندارد به دوست بگوید: از تغار تو اگر خون رسدم همچو سگان گر من آن را قدح خاص ندانم عامم د/1650 یا آنکه دیدار خود با دوست را به روشی خنده‌آور توصیف کند: پیش به سجده می‌شدم پشت خمیده چون شتر خنده‌زنان گشاد لب گفت:«دراز گردنا» (24) شاهکار سخن مولانا در گفت و شنودها و محاضرات کوتاه با دل خود، (25) با خواب یا با صورت خیالی یار است: دوش خیال مست تو آمد و جام بر کفش گفتم«می نمی‌خورم»گفت«مکن، زیان کنی» گفتم«ترسم ار خورم شرم بپرد از سرم دست برم به جعد تو، باز زمن کران کنی د/2465 اما گهگاه باده نشئه زای عشق چیره می‌شود و مولانا می‌خندد و ناگاه آه برمی‌کشد که: من بیخود و تو بیخود، ما را که برد خانه؟ من چند ترا گفتم کم خور دو سه پیمانه؟ (26) او تشنگی سیری‌ناپذیر خود را از عشق افزونتر با تصاویر غریب وصف می‌کند: از فراقت تلفم، گشته خیالت علفم که دلم را شکمی شد ز تو پر جوع بقر د/1088 اما وقتی نوبت آن می‌رسد که به مبتدی راه سلوک گفته آید، که چون رحمت الهی بر او برسد چگونه رفتار کند نیز مولانا می‌تواند بسیار اهل عمل باشد: خوان چو رسید از آسمان دست بشوی و هم دهان تا که نیاید از کفت بوی پیاز و گندنا د/45 مولانا مدام چشم به راه معشوق است: چو حلقه بر درت گرچه مقیمم چه چاره چون تو بر بام بلندی؟ د/2651 و، به پیروی از سرمشق پدر، او صور خیال محسوس را برای بیان وصال بی‌حجاب جان با معشوق دوست می‌دارد: با تو برهنه خوشترم، جامه تن برون کنم تا که کنار لطف تو جان مرا قبا بود د/551 چون نومیدی بر او مستولی شود با استفاده از تصویر کهن شعر پارسی چنین شکوه سر می‌دهد: می‌ترسم از فراق دراز تو سنگدل تا نشکند سبوی امیدم ز آفتی (27) و آنگاه باز به سخنانی غریب اما لطیف با استفاده از فنون مختلف معانی بیان در ابیاتی ظاهرا ساده، معشوق را مخاطب می‌سازد: گاهی چو بوی گل، مدد مغزها شوی گاهی انیس دیده شوی، گلستان شوی (28) یا زیباتر از آن، چون هیچ تشبیه غریب بگوش در آن نیست: نه ای بر آسمان ای ماه لیکن شود هر جا که تابی آسمانی د/2701 مولانا با این خیالبندی‌های رنگارنگ از عشق خود و از توکل مطلق خود به خدا غزل می‌سراید و در مرحله بعدی نیز از وظایف انسان در این عالم سخن می‌گوید که چنان باید عمل کند که بتواند ثمرات اعمال خویش را در نوبهار ابدیت ببیند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.