Skip to main content
فهرست مقالات

جهان، یک سیاله روان

نویسنده:

(7 صفحه - از 62 تا 68)

کلید واژه های ماشینی : جوهر ،حرکت ،عرض ،شئ ،کیف ،فعل ،حرکت جوهری ،ذات ،جسم ،جهان ،حکما ،فلسفه ،تدریجی ،عقل ،کیفیات ،صدر المتألهین ،حرکات عرضی ذات جوهر ،جوهر و عرض ،قوه و فعل ،مکان ،استعداد ،نفسانی ،تبدیل تدریجی اجزاء متحرک ،انسان ،کم متصل ،مقوله ،تغییر ،ماده ،تعریف حرکت ،تعریف

خلاصه ماشینی:

"موجود بالفعل:موجودی است که در موجودیت خود به نسبت با قوه مفروضه تام‌ و کامل است و آثار وجودی ظاهر و ثابت‌ دارد و استعداد در وی به مرحله تحقق‌ رسیده است،مانند فردی از انسان که از سر ضرورت انسان بوده و آثار انسانی از او ظهور و بروز می‌کند. ذات متحرک خود جوهر است و ثبات دارد،حالات و صفات و اعراضش،تغییر و تبدیل می‌یابد،صورت‌ نوعیه جوهریه که حقیقت شئ است، دگرگون نمی‌گردد،بلکه فروع و اعراض آن‌ تغییر می‌پذیرد،انتقال جوهر از عرض به‌ سوی عرض دیگر است،حرکت جوهر در عرض است نه حرکت جوهر و در جوهر. براهین صدر المتألهین در اثبات حرکت‌ جوهری صدر المتألهین برای اثبات و تشیید نظریهء حرکت جوهری،دلایل متقن و براهین‌ پر صلابت متعددی اقامه کرده‌اند که ما سه‌ دلیل او را از سر اختصار به این قرار رقم‌ می‌زنیم: براهان اول:عرض فاقد وجود نفسی‌ مستقل است و شأنی از شئون جوهر به‌ حساب می‌آید و از مراتب وجود جوهر است،عین وجود تعلقی و فانی در وجود موضوع است. برهان سوم:صدر المتألهین بر آن است که‌ افراد انواع جسمانی عموما به چهار بعد محدودند«طول،عرض،عمق،زمان»زمان‌ یکی از ابعاد اشیاء زمانمند است و در درون‌ وجود خود شئی است و امر مستقل خارجی‌ نیست،و استقلال وجودی زمان در ذهن‌ است،اما در خارج عین موجود ذی زمان به‌ حساب می‌آید،زمان ظرفی نیست که‌ مظروفش اجسام باشد،بلکه موجودات‌ مادی که مدام در سیلان و گذرند،زاینده‌ زمانند،زمان از تقدم و تأخر حوادث‌ بر می‌خیزد،تا دیروز نگذرد،امروز نمی‌آید، تا جزء دیروزی حادثه هم منقضی نشود، جزء امروزی آن چهره نمی‌نماید،پس‌ اجسام به ذات خود دارای جنبش و جهش و حرکت‌اند،همان حرکتی است که زمان را ترسیم می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.