Skip to main content
فهرست مقالات

حسن و قبح عقلی بحثی از کاوشهای عقل عملی

نویسنده:

(10 صفحه - از 69 تا 78)

کلید واژه های ماشینی : حسن و قبح ،عقل ،حسن و قبح عقلی ،ذاتی باب برهان ،ذاتی ،فعل ،قبح و استحقاق ذم ،کاوشهای عقل عملی ،تصرف ،ظلم ،قبح عدل و ظلم ،ضرورت ،حسن و قبح عدل ،اراده ،قانونگذار ،قبح ذاتی ظلم ،بایستی اخلاقی ،قبح عدل و ظلم ذاتی ،ظلم ذاتی باب برهان ،تصرف در مال غیر ،بحثی از کاوشهای عقل ،قبح ذاتی عدل و ظلم ،معلول ،حکم قبح و استحقاق ذم ،واقعیت ،علم ،حسن و قبح ذاتی ،قبح ذاتی فعل ،تکوینی ،قبح عقلی در فلسفهء اخلاق

خلاصه ماشینی:

"»(4) آرزو داشتیم که شاگردان بلند پایه ایشان‌ که اغلب به مقامات رفیع لمی نائل آمده‌اند به ما می‌فهماندند که آیا همین تعریفی که‌ معظم له در ذیل کلام خود برای ذاتی بودن‌ حسن و قبح عدل و ظلم ارائه می‌دهند جز همان تعریفی است که در صدر کلام برای‌ ذاتیات باب برهان بطور کلی ذکر فرمودند؟ در صدر کلام به درستی فرمودند:ذاتی‌ باب برهان چیزی است که وضع نفس شیئی‌ کافی در انتزاع حکم آن باشد،و در ذیل هم‌ می‌فرمایند،عدل بعنوان خودش و ظلم به‌ عنوان خودش محکوم به استحقاق مدح، یعنی حسن و استحقاق ذم یعنی قبح‌ می‌باشند،بر خلاف سایر عناوین که بخودی‌ خود محکوم به این دو حکم نمی‌باشند و در اصطلاح فلسفه سایر عناوین که محکوم به‌ حسن و قبحند حسن و قبح بالعرضند،اما عدل و ظلم حسن و قبح بالذاتند و به قاعدهء «کلما بالعرض لا بدوان ینتهی الی ما بالذات»تمام قبایح و حسنات بالعرض باید به حسن و قبح عدل و ظلم منتهی گردند و تا به حسن و قبح ذاتی عدل و ظلم منتهی‌ نگردند جای سئوال باقی است که چرا مثلا تصرف در مال غیر یا حتی چرا غصب‌ و تصرف عدوانی قبیح است،اما همین که‌ سلسله عناوین قبایح بالعرض به قبح ذاتی‌ ظلم رسید پرسش از علت قبح خودبخود قطع می‌شود و دیگر قبح ذاتی ظلم نیازی به‌ برهان ندارد«الذاتی لا یعلل»و عینا به‌ همین جهت است که آن را ذاتی باب برهان‌ می‌گویند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.