Skip to main content
فهرست مقالات

تجلی در عرفان اسلامی و دیوان حافظ

نویسنده:

(8 صفحه - از 145 تا 152)

کلید واژه های ماشینی : تجلی، دیوان حافظ، صفات، ذات، تجلی حق، خدا، خلق، جام، خواجه حافظ، جمال

خلاصه ماشینی:

"قسمی دیگر از تجلی که در دیوان حافظ به چشم می‌خورد، از قسم تجلی تهذیبی، یعنی تجلی حق بر دل سالک است که گفتیم بر سه نوع است:تجلی افعال، تجلی صفات و تجلی ذات، در غزل زیر خواجه به هر سه نوع تجلی اشاره کرده است: «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند وندران ظلمت شب آب حیاتم دادند بیخود از شعشعه پرتو ذاتم کردند باده از جام تجلی صفاتم دادند چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی آن شب قدر که این تازه براتم دادند بعد ازین روی من و آینه وصف جمال که در آنجا خبر از جلوه ذاتم دادند هاتف آن روز به من مژده این دولت داد که بدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند این همه شهد و شکر کز سخنم می‌ریزد اجر صبریست کز آن شاخ نباتم دادند همت حافظ و انفاس سحر خیزان بود که زبند غم ایام نجاتم دادند» (27) در بیت اول این غزل، سخن از نجات یافتن از غصه است که مراد از«غصه»در آن، به قرینه بیت مقطع (همت حافظ و انفاس سحرخیزان بود/ که ز بند غم ایام نجاتم دادند) ، غم روزگار است و چون و چون تجلی افعال، بطوری که قبلا یاد کردیم، سب بقطع نظر از افعال خلق می‌گردد، در نتیجه سالک«گر رنج پیش آید و گر راحت»همه را از ناحیه خدا و خیر و مصلحت محض می‌بیند و بدین ترتیب از غم ایام نجات می‌یابد: «گر رنج به پیش آید و گر راحت ای حکیم نسبت مکن به غیر که اینها خدا کند» (28) در طریقت هر چه پیش سالک آید خیر اوست در صراط مستقیم ای دل کسی گمراه نیست» (29) پس می‌توان گفت که در بیت مورد بحث(دوش وقت سحر از غصه..."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.