Skip to main content
فهرست مقالات

مکتبهای کلامی

نویسنده:

(12 صفحه - از 130 تا 141)

کلید واژه های ماشینی : معتزله ،توحید ،کلامی ،مکتب ،اعتزال ،اسلام ،کلام معتزله ،عدل ،صفات ،معتزلی ،مکتب کلامی ،مکتب اعتزال ،عقاید ،اصل توحید ،متکلمان ،ذات ،نظریه معتزله در توحید صفاتی ،حسن ،مکتب معتزله ،اصول ،توحید ذاتی ،نظریه ،توحید صفاتی ،مخالفان ،آراء ،مخالفت ،روش ،اصل بن عطا ،اهل حدیث ،اصول و عقاید مکتب اعتزال

خلاصه ماشینی:

"در اینکه عدل از صفات جمال الهی می‌باشد اختلافی نیست، لیکن سخن در تفسیر معنای عدل است، آیا عدل معیار روشن و ثابتی دارد که ابتدا عقل آن را یافته، آنگاه بر پایه آن افعال خداوند را به عدل توصیف می‌کند؟یا چنین معیار ثابت عقلی وجود نداشته و معنای عدل این است که:«آنچه آن خسرو کند شیرین بود»؟ معتزله طرفدار نظر نخست، و اشاعره طرفدار نظر دوم می‌باشند، قاضی عبدالجبار معتزلی در این باره گفته است:«نحن اذا وصفنا القدیم تعالی بانه عدل حکیم، فالمراد به انه لا یفعل القبیح اولا یختاره و لا یخل بما هو واجب علیه و ان افعاله کلها حسنة، و قد خالفنا فی ذلک المجبرة و اضافت الی الله تعالی کل قبیح» (11) :ما هر گاه خدای سبحان را به عدل و حکمت توصیف کنیم مقصود این است که او فعل ناروا انجام نداده و به آنچه واجب است اخلال نمی‌رساند، و همه کارهای او شایسته است، ولی جبرگرایان در این مورد با ما مخالفت کرده و هر فعل ناروایی را به خدا نسبت می‌دهند. ولی با شکست معتزله مردم، تحت اقتدار محدثان و فقیهان همفکر آنان قرار گرفتند و این جریان از عهد متوکل تا چندی قبل ادامه داشت و موجب جمود فکری و وقفه علمی مسلمانان گردید، زیرا رسالت دانشمندان چیزی جز حفظ و نقل احادیث-و حداکثر-تفسیر لغوی و بحث سندی پیرامون آنها نبود و هیچگونه نقد عقلی اعمال نمی‌شد، چنانکه اهتمام فقیه جز به نقل آراء فقیهان قبل از خود نبود، و چه زیبا گفته است مسعودی که: متوکل مردم را به تسلیم و تقلید دستور داد!!آری جو حاکم بر دانشمندان در زمان متوکل جز تسلیم و تقلید نبود، بدین جهت کتابهایی که در عهد وی در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و حتی ادبیات تألیف شده، یکنواخت بوده، فاقد ابتکار و نوآوری می‌باشند و اگر تفاوتی به چشم می‌خورد جز از ناحیه اطناب و ایجاز و بسط و اختصار نمی‌باشد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.