Skip to main content
فهرست مقالات

انسان و طبیعت

نویسنده:

(17 صفحه - از 54 تا 70)

کلید واژه های ماشینی : اتم، جبر، فیزیک، انسان، طبیعت، اختیار، قانون علیت، جبر و اختیار، قانون، عدم قطعیت

خلاصه ماشینی:

"ولی باید دانست که قانون علیت با شعب و متفرعاتی که دارد، از قبیل:قانون ضرورت علی و معلولی و قانون سنخیت و بطلان دور و تسلسل و غیره، از قوانین فلسفی خالص است و فقط با اصول فلسفی می‌توان در مقام نفی یا اثبات (*)-این عبارت را باربور از کتاب فیزیک و فلسفه هایزنبرگ نقل کرده است(علم و دین، ص 339) آن برآمد و علوم، نه می‌توانند این قوانین را رد کنند و نه اثبات، و نه می‌توانند از آنها بی‌نیاز باشند و تنها کاری که فیزیک یا علم دیگر می‌تواند بکند، این است که این قانون را با متفراعات آن به صورت اصول موضوعه بپذیرد و تا هر جا که می‌تواند از آن استفاده کند و هر جا که نمی‌تواند درباره آن سکوت اختیار کند. این است که مسأله عدم حتمیت این مقدار می‌تواند اثبات کند که شرط کلاسیکی قانون علیت صحیح نبوده است؛یعنی ما مجبور نیستیم، سنخیت میان علت و معلول را که فلاسفه و فیزیکدانان گذشته بیان کرده‌اند در مورد جهان اتم بپذیریم؛این عدم حتمیت در کارهای اختیاری انسانی نیز به شکل صریحی نمودار می‌گردد. اگر مقصود این باشد که از نگاه فلسفی، فعل انسان جبری است(یعنی بر شالوده قانون علیت و جبر علی و معلولی استوار است)ولی از نگاه روانشناسی تجربی یا نفس شناسی فلسفی، غیرجبری است(یعنی ناشی از اراده و تصمیم‌گیری نفس از طریق محاسبه و سنجش و تفکر است، و صرفا ناشی از طرز کار طبیعی دستگاه بدنی یا تمایلات غریزی و حیوانی نیست) چنین تعبیری از سازواری جبر و اختیار استوار و پذیرفته است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.