Skip to main content
فهرست مقالات

ضرورت و کلیت در فلسفه ملا صدرا و کانت

نویسنده:

(15 صفحه - از 105 تا 119)

کلید واژه های ماشینی : کانت، ضرورت، قضیه، فلسفه ملا صدرا و کانت، ذاتی، معقولات ثانیه فلسفی، معانی، ذهن، احکام، وجوب

خلاصه ماشینی: "به نظر کانت گر چه هیوم در این که ضرورت، کلیت، و علیت را تجربی و حسی نمی‌داند بر حق است اما راه حلی که ارائه می‌دهد قابل قبول نیست؛زیرا اگر مانند هیوم ضرورت و کلیت را مورد علیت کنار بگذاریم و فقط به انتظار و تداعی معانی برگردانیم، به کلی علیت را منکر شده‌ایم، (30) و اگر منکر علیت، ضرورت، و کلیت شویم، آنگاه در تبیین قطعیت تجربه نیز درخواهیم ماند. معقولات ثانیه:ذهن آدمی واجد معانی کلی دیگری است که صورت اشیاء خارجی و انعکاس آنها نیستند و مستقیما از طریق حواس وارد ذهن نشده‌اند بلکه ذهن پس از واجد شدن صور حسیه با یک نوع فعالیت خاص و با یک ترکیب خاصی این مفاهیم را انتزاع می‌کند. معقولات ثانیه فلسفی و مسأله شناختبنابر نظر فیلسوفان مسلمان، ذهن همراه خود هیچ مفهوم فطری ندارد و به عبارت دیگر، ذهن قدرت ساختن معنی و مفهومی را که منتهی به حس نباشد ندارد؛بلکه تمام علوم ما منتهی به حس است، (35) اما انتهاء به حس، به معنی انحصار ادراک و شناخت به حس و تجربه نیست، بلکه ذهن قدرت انتزاع و تحصیل معانی و مفاهیمی را دارد که در خارج ما به ازاء ندارند بلکه منشأ انتزاع دارند. برهان آنسلم گر چه فی نفسه ناتمام است، (47) اما این نقد کانت نیز بر برهان وجودی وارد نیست؛ زیرا گر چه مطلب کانت در مورد مثالی که می‌زند، یعنی مثلث صادق است، چون مفهوم مثلث و ماهیت آن غیر از وجود آن است و در ظرف وجود سلب ذات و ذاتیات آن موجب تناقض است ولی اگر وجود مثلث انکار شود، انکار ذات و ذاتیات آن تناقض نیست."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.