Skip to main content
فهرست مقالات

معرفت شناسی از دیدگاه فیلسوف شهید مطهری (ره)

نویسنده:

(18 صفحه - از 132 تا 149)

کلید واژه های ماشینی : نفس ،علم ،واقعیت ،ادراک ،فلسفه ،ذهن ،مکانی ،معلوم ،علم حضوری ،علم حصولی ،مادی ،واقعیت علم عین واقعیت معلوم ،حضوری واقعیت علم عین واقعیت ،تصور ،علم حضوری واقعیت علم عین ،ملاک علم حصولی ،معقولات ،علم و ادراک ،پیوستگی ،اقسام علم حضوری انسان ،دیدن ،فعل ،علم حضوری نفس ،تصویر ،حالات نفسانی ،عین ،ارتباط ،علم حصولی و حضوری ،علم حصولی واقعیت علم ،انسان

خلاصه ماشینی:

"10 ملاک علم حصولی و حضوری دانستیم که علم حصولی عبارت است از صورت برداری ذهن از اشیاء و واقعیت‌های عینی،چه واقعیت‌های بیرونی(خارجی)چه واقعیت‌های‌ درونی(نفسانی)،و این کار را قوهء خاصی و دستگاه ادراکی ویژه‌ای انجام می‌دهد تمام تصورات ذهنی که در حافظه مجتمع و متمرکز است،و اعمال متعدد و مختلف‌ ذهین بر روی آنها واقع می‌شود،به وسیلهء این قوه تهیه شده است. پس انسان در ابتدا فاقد ذهن است،بعد به تدریج صور ذهنیه برایش تهیه‌ می‌شود و تصوراتی از اشیا و تصوری از خود،و تصوراتی از حالات نفسانی خود برایش حاصل می‌گردد و تشکیل ذهن می‌دهد،ولی در عین حال،با اینکه نفس در ابتدا هیچ‌چیز را با علم حصولی نمی‌داند،و فاقد ذهن است،از همان ابتدا تکون‌ و حدوث،خود را و آنچه از قای نفسانی واجد است،به طور علم حضوری می‌یابد؛ زیرا ملاک علم حصولی فعالیت و صورت‌گیری قوهء خیال است،ولی ملاک علم حضوری-چنانکه بیان گردید-اتحاد و اتصال وجودی ادراک کننده با ادراک شده‌ است،و این مکلاک در مورد نفس و قوای آن از آغاز تحقق دارد. و علامه طباطبائی(ره)در مبحث وجود ذهنی در پاسخ کسانی که با استناد به‌ آراء علمی،در مورد ادراکات حسی،با نظریهء حکما در باب وجود ذهنی مخالفت‌ کرده‌اند تصریح نموده است که فعل و انفعالاتی که در مرحلهء قوای بدنی حاصل‌ می‌شود علم نیست،بلکه اینها شرایط و معدات تحقق علم برای نفس می‌باشد،و در مبحث علم و عالم و معلوم نیز ارتباط نفس با اشیاء مادی را به واسطه حواس،از قبیل شرط لازم برای فراهم شدن زمینه برای نفس دانسته است که بتواند با موجودات مثالی و غیرمادی رابطه وجودی برقرار کرده و آنها را از نزدیک مشاهده‌ نماید و در نتیجه به معرفت نایل آید."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.