Skip to main content
فهرست مقالات

نگاهی به مبانی مابعدالطبیعه اراده

نویسنده:

(14 صفحه - از 103 تا 116)

کلید واژه های ماشینی : کانت ،اراده ،اسپینوزا ،لایب‌نیتس ،دکارت ،ذات ،فکر ،ادراک ،فیخته ،تمثل ،فلسفه ،عقل ،منطق ،نفسانی ،جوهر ،طبیعت ،فعل ،قضیه ،نظریهء دانش ،پدیدار ،حکم ،نتیجه نظریهء دانش فیخته ،وضع ،شوق ،علم ،کل محتوای نظریهء دانش ،اعتبار ،فیخته نظریهء دانش ،اسپینوزا ذات جوهر ،فیخته محتوای آگاهی

نزاع بر سر تقدم فکر بر اراده و یا بالعکس نزاعی دیرینه در عالم تفکر بوده است به طوری که فیلسوفان غالبا مدافع تقدم‌ فکر بر اراده بوده‌انده و طایفه‌ای از متکلمان اراده را اصل‌ دانسته و علم و فکر را تابع آن قلمداد کرده‌اند به طوری که‌ مشیت و ارادهء حق تعالی را بر علم و حکمت او مقدم داشته‌اند. در فلسفهء جدید ما با فیلسوفانی سروکار داریم که کمابیش‌ تقدم اراده بر فکر را تأیید کرده‌اند و این رأی که با رأی‌ متکلمان قرابت دارد در فلسفه جدید مورد توجه واقع شده و بسط پیدا کرده است.در این مقاله به آراء برخی فیلسوفان‌ دورهء جدید مانند دکارت،اسپینوزا،لایب نیتس،کانت، فیخته،شلینگ و...در این زمینه پرداخت شده است.

خلاصه ماشینی:

"حاصل اینکه نظریهء دانش یک حقیقت‌ ضروری است درحالی‌که منطق محصول‌ صناعی ذهن بشر است زیرا در نظریهء دانش‌ واقعیت به نحو انضمامی و بشرط شی‌ء اعتبار می‌شود و واقعیت تابع اعتبار نیست بلکه‌ حیثیتی ضروری دارد در حالیکه در منطق‌ ما با اعتبار بشرط لایی واقعیت روبرو هستیم‌ و این اعتبار فعل آزادانهء اعتبارکننده است و وقتی این دو اعتبار یکجا لحاظ می‌شوند ما با حیثیت لا بشرطی واقعیت یا حیث مطلق‌ آن‌که هم با محتوای محض و هم با صورت‌ محض سازگار است مواجه می‌شویم برای‌ مثال قضیهء«الف-الف»بی‌شک یک قضیهء صحیح منطقی و معنایش این است که:«اگر الف وضع شود آنگاه الف وضع شده است» یعنی می‌توان آن را به شکل قضیه‌ای شرطیه‌ مرکب از مقدم و تالی بیان کرد و گفت:«اگر... پس من محض که در ضمن‌ یک فعل محض خود را بنیان می‌نهد با فعل‌ محض دیگری جز-من را بنیان می‌نهد و خود را یکسره در اشیاء انضمامی و کثرات اعیان‌ متجلی می‌سازد و لذا بشرط شی‌ء اعتبار می‌شود لکن این مرتبه نیز هنوز سزاوار وصف آگاهی نیست بلکه این هردو نامحدود و مطلق باید در تألیفی واحد یکدیگر را محدود کنند تا امکان آگاهی پدید آید و در نتیجه من مطلق در درون خود یک جز- من محدود تعیین می‌کند و در نتیجه آگاهی‌ زمانی ممکن است که من مطلق که فعل محض‌ و نامحدود است در درون خود من محدود و جز-من محدود را وضع کند و لذا به نحو لا بشرط اعتبار شود تا بتواند با همهء تعینات‌ جمع شود و در هر تعینی نحوی از آگاهی برای‌ آن حاصل شود بنابراین من محض که اساس‌ ما بعد الطبیعهء فیخته را تشکیل می‌دهد عین‌ جهد و همت و اشتیاق است،این من مطلق‌ یک حیات روحانی مطلق است که عین جهد و همت و اشتیاق است،این من مطلق یک‌ حیات روحانی مطلق است که آفریدگار همهء پدیدارهاست و از جمله آفریدگار افراد پایدار61."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.