Skip to main content
فهرست مقالات

امتناع تسلسل (2)

نویسنده:

(15 صفحه - از 121 تا 135)

کلید واژه های ماشینی : معلول، علت، علة، غیر متناهی، حکم، خاصیت، شی‌ء، العلة، غیر متناه، واسطه

خلاصه ماشینی:

"شیخ ابن سینا با نظر به کلمات ارسطو و فارابی برهان وسط و طرف را با توضیح بیشتر به عبارت ذیل تقریر نموده است: ایشان در الهیات شفا می‌فرماید: «إنا إذا فرضنا معلولا، و فرضنا له علة، و لعلته علة، فلیس یمکن أن یکون لکل علة علة بغیر نهایة، لان المعلول وعلته وعلة علته إذا اعتبرت جملتها فی القیاس الذی لبعضها إلی بعض کانت علة العلة علة أولی مطلقة للأمرین، و کان للأمرین نسبة المعلولیة إلیها، وإن اختلفا فی أن أحدهما معلول بمتوسط و الاعلیها السلام‌خر معلول بغیر متوسط، و لم یکن کذلک الأخیر ولا المتوسط لان المتوسط الذی هو العلة المماسة للمعلول علة لشی‌ء واحد فقط، و المعلول لیس علة لشی‌ء، و لکل واحد من الثلاثة خاصیة المتوسط أنه علة لطرف و معلول لطرف و سواء کان الوسط واحدا أو فوق واحد، فإن کان فوق واحد فسواء ترتب ترتیبا متناهیا أو ترتب غیر متناه، فانه إن ترتب فی کثرة متناهیة کانت جملة عدد ما بین الطرفین کواسطة واحدة تشترک فی خاصیة الواسطة بالقیاس إلی الطرفین، و یکون لکل واحد من الطرفین خاصیة، وکذلک إن ترتب فی کثرة غیر متناهیة و لم یحصل الطرف کان جمیع الطرف غیر المتناهی مشترکا فی خاصیة الواسطة، لانک أی جملة أخذت کانت علة لوجود المعلول الأخیر، و کانت معلولة، إذ کل واحد منها معلول، و الجملة متعلقة الوجود بها، و متعلق الوجود بالمعلول معلول، إلا أن تلک الجملة شرط فی وجود المعلول الأخیر، و علة له، وکلما زدت فی الحصر کان الحکم إلی غیر النهایة باقیا، فلیس یجوز إذن أن تکون جملة علل موجودة و لیس فیها علة غیر معلولة، و علة اولی فان الجمیع غیر المتناهی یکون واسطة بلا طرف و هذا محال»."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.