Skip to main content
فهرست مقالات

پیدایی رقبای کلامی معتزله در سده ی چهارم هجری قمری

نویسنده:

(9 صفحه - از 104 تا 112)

کلید واژه های ماشینی : معتزله، اشعری، کلامی، کلامی معتزله، مکتب، اعتزال، مذهب، اهل حدیث، صفات، ماتریدی، اسلامی، خدا، اهل سنت، نظام، آرای، اندیشه‌ی، عقاید، معتزلی، عقاید معتزله در آثار کلامی، خداوند، طحاوی، مذهب اشعری، عقاید اهل حدیث، اراده، اصول، نظام ماتریدی و طحاوی، مکتب معتزله آرایی، معتزله و ظاهری‌گرایی اهل حدیث، مکتب اعتزال، قدرت

خلاصه ماشینی: "(7) این که انگیزه‌ی او بر اعلان مخالفت اشعری با معتزله و طرح مکتب جدید دقیقا چه بود، کاملا روشن نیست، ولی با توجه به آرا و نظریات وی درباره‌ی موضوعات کلامی مورد اختلاف میان معتزله و اهل حدیث، و مخالفت وی با هر دو گروه می‌توان حدس زد که وی در صدد ارایه‌ی طرحی برای اصلاح عقاید دینی از لغزش‌هایی که بر پایه‌ی عقل‌گرایی معتزله و ظاهری‌گرایی اهل حدیث احساس می‌کرد برآمد و به تعدیل آن دو مبادرت ورزید. خود و با علم کامل به تفکرات معتزلی و با آگاهی از آرای نحل و مکاتب دیگر مکتب جدیدی را در آغاز سده‌ی 4ق پی‌ریزی کرد که در مخالفت با فردگرایی معتزله و موافق با اتکای به قرآن، سنت پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم و آثار فکری سلف بود. صعود و نزول مکتب اشعری تقابل اندیشه‌ی اشعری و معتزلی به همراه تغییرات ساختار حکومتی عباسی و حمایت برخی از سلاطین عباسی از فکر اهل حدیث و در نهایت از اندیشه‌های اشعری، مایه‌ی آن شد که با شکست «اعتزال» ، مذهب اشعری به سرعت گسترش افتد و مقبول طبع متفکرانی شود که می‌خواستند برای راه سنتی شرع، وجوه عقلانی بیابند، اما پس از دوره‌ای طریق اعتزال به گوشه‌ای گذاشته شد و مذهب اشعری رسما در اوج قدرت قرار گرفت (به ویژه در دوره‌ی رونق نظامیه‌ها). اقوال اشعری را در مصادر زیر می‌توان به دست آورد: الإبانة عن اصول الدیانة، سراسر کتاب؛ اللمع فی الرد علی أهل الزیغ والبدع، سراسر کتاب؛ مقالات الإسلامیین، ص 298، 454 455؛ الفرق بین الفرق، بغدادی، ص 199 204، 211 212؛ الملل و النحل شهرستانی، ج1، ص 145 170؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج8، ص 435."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.