Skip to main content
فهرست مقالات

شکاکیت و نقد دیدگاه شکاکان

نویسنده:

(10 صفحه - از 146 تا 155)

کلید واژه های ماشینی : شکاکیت، شکاکان، شک، خطا، معرفت، بدیهیات، عقل، یقین، دلایل شکاکان یونان باستان، دلایل شکاکیت یونان باستان

خلاصه ماشینی: "(1) یعنی اگر کسی گرفتار شکاکیت جهان‌شمول شود و حتی در وجود خود نیز شک و تردید داشته باشد، نمی‌توان با او بحث کرد؛ بلکه باید او را به وارد شدن در آتش مکلف کرد؛ زیرا آتش و غیر آتش و درد و لذت برای او یکسان است. (1) چنین گرفتاری در دام شک و تحیر، در آثار برخی متفکران مسلمان نیز ذکر شده است: قاضی عضدالدین ایجی در مواقف و سید شریف جرجانی در شرح آن گفته‌اند: برای وصول به واقعیت، دو راه وجود دارد: یکی حس و دیگری عقل، این دو منبع شناخت نیز دچار خطاهای فراوان هستند. ؛ در خطای عقل نیز چه بسیار استدلال‌هایی که بعدها به خطای آن پی برده‌ایم، چه بسا فیلسوفانی که پس از سال‌ها مجاهدت عقلانی و علمی به خطای خود اعتراف کرده و بر آن گریسته‌اند؛ نگاه تاریخی به باورهای عقلانی اندیشمندان، وجود انحراف و خطاهای فراوان عقل را برای ما روشن می‌کند؛ بنابراین نمی‌توان به این دو منبع اعتماد کرد، از طرفی چون منبع دیگری برای کسب معرفت نیست، نمی‌توان به شناخت اعتماد کرد. این مطلب مورد غفلت قرار گرفته و ناآگاهانه این استناد صورت گرفته است؛ شک و تردید در این بدیهیات اولیه نیز کر علی ما فر منه است؛ اگر کسی در این بدیهیات شک کند، باز شک وی همراه یقین به آن‌ها است؛ بنابراین درست است که ما خطا می‌کنیم اما همواره معیاری برای کشف خطا داریم، در حس از طریق استقراء و در عقل از راه باورهای پایه و استناد نظریات به بدیهیات؛ همین استقراء گرچه در موارد بیشتر مفید ظن است، اما برای خروج از شکاکیت کافی است؛ چنان که استناد به بدیهیات، یقینی است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.