Skip to main content
فهرست مقالات

نمونه هایی از حس گرایی در جهان اسلام

نویسنده:

ISC (9 صفحه - از 80 تا 88)

کلید واژه های ماشینی : ابن تیمیه، حس، حس‌گرایی، قیاس، عقل، سامی النشار، منطق، اسلامی، قضیه، ارسطویی

خلاصه ماشینی: "پرسشی که در اینجا قابل طرح است، اینکه آیا او منکر ادراک کلی بوده است؟ اگر منکر نبوده، حصول آن را چگونه توجیه می‌کرده است؟ پاسخ این است که ابن تیمیه خود به این حقیقت توجه داشته و ادراک کلی را پذیرفته است و آن را کار عقل می‌داند؛ بدین بیان که پس از احساس جزئیات متعدد، عقل به قدر مشترک بین آن جزئیات پی می‌برد و آن قدر مشترک را به عنوان یک ادراک کلی درک می‌کند، اما باز در همین جا تأکید می‌کند که ادراک کلیات متأخر از احساس جزئیات است و معرفت جزئیات سبب معرفت به کلیات است. وی پس از تعریف بدیهیات به علوم اولیه‌ای که خدا آن‌ها را بدون هیچ واسطه‌ای و به نحو ابتدایی در نفوس قرار می‌دهد (مانند علم به اینکه «یک» نصف «دو» است)، ادعا می‌کند که بدیهیات، علم به هیچ شی‌ء معین و خاصی را که در خارج موجود باشد، افاده نمی‌کند، و فقط حس است که به واسطه آن می‌توان بر موجودات خارجی حکم کرد و حتی تعقل هم کاملا مبتنی بر احساس است، و نخست چیزی با حس باطن یا ظاهر باید احساس شود تا عقل بتواند با تمثیل و تشبیه معنای عامی را دریابد. سامی النشار می‌گوید: تأکید مسلمانان بر «خواص» در حد همان چیزی است که کاملا مورد قبول منطق استقرائی جدید است و جان استوارت میل و دیگر تجربه‌گرایان آن را پذیرفته‌اند و منطق استقرائی و تجربی جدید تماما مبتنی بر خواص اشیاست؛ یعنی به جای اینکه ماهیت ثابت شی‌ء و ذاتیات آن را مورد بررسی قرار دهد، به مطالعه عوارض و اوصاف ظاهری آن‌ها می‌پردازد و راه علم را هموار می‌کند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.