Skip to main content
فهرست مقالات

نظریه فطرت و خداشناسی فطری

نویسنده:

ISC (16 صفحه - از 75 تا 90)

کلیدواژه ها :

فطرت ،خداشناسی ،خداشناسی فطری ،اصول اولیهء تفکر

کلید واژه های ماشینی : فطرت، خدا، خداشناسی، معرفت، اصول، بدیهی، فلسفه، فطرت و خداشناسی فطری، فطری بودن خداشناسی، مطهری

آیا اصول بدیهی و مشترکی در باب شناخت وجود دارد؟فطری بودن خداشناسی به چه معناست و از چه‌ طریقی قابل اثبات است؟این مقاله در جواب به این دو پرسش اساسی،ابتدا مفهوم فطرت و استعمالات آن‌ در قرآن،کلام،فلسفه و عرفان بررسی می‌کند و سپس در بخش اول دلائل و شواهد موافقان و مخالفان فطری‌ بودن اصول اولیهء تفکر مورد بحث قرار داده،نشان می‌دهد که نفی اصول اولیهء فطت موجب مسدود شدن‌ باب علم و تفکر و استدلا است. در بخش دوم،دیدگاه‌های مختلف راجع به فطری بودن خداشناسی مطرح و بررسی شده و با آن‌چه از آیات و احادیث به دست می‌آید مقایسه شده است.همچنین نشان داده شده است که علیرغم دلالت آیات‌ و احادیث بر فطرت توحیدی بشر،نوع شواهد و براهینی که از جانب برخی دانشمندان در این زمینه ارائه‌ شده،خالی از اشکال نیست.

خلاصه ماشینی:

"مخالفان نظریهء فطرت در باب اصول اولیهء تفکر و اعتقاد به خدا و سپس تبیین فطری بودن‌ پیش‌از پرداختن به این دو موضوع،لازم است مفهوم لغوی و اصطلاحی فطرت تبیین شود تا محل بحث و نزاع کاملا"روشن گردد. مثلا گفته‌اند استحالهء دو نقیض و ترجح بلا مرجح از اصول بدیهی و فطری است. انسانهاست،اصول فطری هستند؛یعنی ساختمان فکری انسان به‌گونه‌ای است که به‌صرف اینکه این مسائل‌ نهاد انسان حکایت می‌کند و آیا برای تبیین این امر،امکان ارائه هرگونه نظریهء بدیل منتفی است. از درون نفس می‌جوشد،و یا باید مفهوم محال بودن را انکار کنند که در این صورت دیگر تناقض محال نخواهد بود و با نفی این اصل،دیگر نمی‌توان به صحت هیچ قضیه‌ای‌ ذهنی به مرحله‌ای رسید که بتواند این امور را تصور کند تصدیق اینها برایش بدیهی و فطری است. که صدق اصول بدیهی معرفت برخلاف نظر مرحوم مطهری بر فطری بودن آن‌ها در بین فیلسوفان و متکلمان غربی،بسیاری راه ایمان مذهبی را از طریق فلسفی جدا می‌دانند و شناخت خدا را درونی و فطری تلقی می‌کنند. دکارت نیز به معنایی دیگر به فطری بودن خداشناسی معتقد است: پس،در دیدگاه عارفان نیز معرفت به خدا فطری و درونی است و معرفت کامل به دنبال‌ برخی مدعیان فطری بودن خداشناسی مقصودشان از این مطلب،فطرت عقل است و می‌گویند انسان به حکم‌ عقل فطری بدون نیاز به تحصیل مقدمات استدلالی به وجود خدا پی می‌برد ولی مقصود ما از عنوان بالا،فطرت دل است؛یعنی انسان به حسب ساختمان خاص روحی خود متمایل و خواهان خدا آفریده است. سؤال این است که آیا مراد از فطرت توحیدی بشر در قرآن و احادیث همان معنایی‌"

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.