Skip to main content
فهرست مقالات

دستور تاریخی زبان فارسی: ساختمان جمله فعلی و تحول آن در زبان فارسی

نویسنده:

(44 صفحه - از 256 تا 299)

خلاصه ماشینی:

")ساخته می‌شود از فارسی باستان تاکنون چنین بوده است: مسند الیه+مفعول رائی+متمم قیدی یا قید و مفعولهای دیگر+پردازه+فعل ناقص مثال از فارسی باستان: (ائور مزدا)امام خشیثیه اقنئوشه (کتیبهء داریوش نقش رستم،بند 4)یعنی(اهورمزدا)مرا شاه کرد. >دربارهء مطابقة فعل و مسند الیه در این‌باره در دستورها به خصوص در کتاب«مفرد و جمع»دکتر معین از صفحهء 141 به بعد مطالب مفیدی آمده است که ما را از تکرار آنها در اینجا بی‌نیاز میکند، ولی با توجه به تحقیقات آن استاد و مطالب دیگر دستورنویسان می‌توان این نکات‌ را در تکمیل آنها نوشت: الف-اینکه در دستورها نوشته‌اند:«چون فاعل جمع غیر جاندار باشد بیشتر فعل را مفرد آورند»1چون بر آمار مبتنی نیست نمی‌توان کاملا بر آن اعتماد کرد. در قدیم از دو فعلی که برای اینگونه کلمات می‌آمد گاهی یکی مفرد و دیگری جمع بوده است: از سواران عالم و صفدران گیتی هیچکس نیست(که دست)به جنبات غایت‌ او رساند و یا چشم بر عذبات رایت او افکنند(التوسل الی الترسل ص 97 تصحیح‌ احمد بهمنیار) اینگونه مسند الیه‌ها اگر متمم محذوفشان سوم شخص جمع باشد گاهی فعل‌ آنها نیز سوم شخص جمع است مانند بیشتر مثالهائی که دیدیم ولی اگر این متمم‌ «شما»باشد فعل آن دوم شخص جمع و اگر«ما»باشد فعل اول شخص جمع است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.