Skip to main content
فهرست مقالات

رساله ای درباره سلطنت مشروطه و فوائد آن

نویسنده:

(8 صفحه - از 34 تا 41)

خلاصه ماشینی:

"استاد حمید عنایت ضمن اشاره به وجود این دو دسته از رهبران فکری، درباره نوشته‌های روشنفکران درباره مسائل سیاسی و فکری این دوره می‌نویسد: در زمانی که اکثریت عظیم مردم، مقلد یا مرید و پیرو مراجع دینی بودند، چگونه آرمانهای تجددخواهانه، یعنی مطالبه حکومت ملی و نظام پارلمانی و حاکمیت قانون و حتی هدفهای ساده‌تر مانند برقراری عدالتخانه، می‌توانست توده‌های مردم یا دست کم قشرهای پرنفوذ طبقات متوسط را به حرکت درآورد؟آیا نوشته‌های میرزا آقا خان کرمانی و طالبوف و آخوندزاده و ملکم خان با آن تعبیرها و اصطلاحاتی که اغلب بیگانه و یا برگردانیده از زبانهای بیگانه بود، مانند لیتراتور و پروگرام و پروغرس و دیسپونی و شانژمان(به ترتیب در برابر ادبیات و برنامه و پیشرفت و خودکامگی و دگرگونی)برای چه کسانی در میان مردم ایران قابل فهم بود و این کسان چه نسبتی از کل نفوس ایران را تشکیل می‌دادند 1 ؟ نکته جالب این است که این روشنفکران حتی یک کلمه تازه و اضافه‌تر از آنچه روسو و منتسکیو و امثالهم گفته‌اند، ندارند؛اگر نگوییم اغلب در فهم مقصود آنان نیز دچار مشکلاتی بوده‌اند. استاد عنایت با اشاره به مخالفت برخی از عالمان با مفاهیم جدید، و تلاش دسته‌ای دیگر برای تبیین آن مفاهیم و حتی پذیرش آنها می‌نویسد: بر خلاف نظر کسانی که گمان دارند بیشتر علماء در برابر هجوم اندیشه‌های نو تنها کاری که کردند یا مخالفت مطلق بود و یا تسلیم مصلحتی و ظاهری، از آگاهیهای جسته گریخته‌ای که درباره فکر سیاسی و دینی دوره مشروطیت در دست داریم به خوبی پیداست که در میان مراجع دینی بازار بحث و مناقشه صمیمانه و جدی بر سر اصول و مفاهیم سیاست و مملکت داری و حکومت ملی گرم بوده است و اهل نظر می‌کوشیدند تا همه جوانب آراء موافق و مخالف را بسنجند و بر محک نقد بزنند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.