Skip to main content
فهرست مقالات

معرفی و نقد دیوان فرید اصفهانی (اسفراینی)

نویسنده:

(14 صفحه - از 100 تا 113)

خلاصه ماشینی:

"البته شاید هم بهتر باشد که بگوییم دکتر کیانی، آن را«فر»خوانده‌اند:شود چو نقطه«فر»بل چو نقطه موهوم!و چون«فر»در اینجا کاملا بی‌معنی است، دست به تصحیح قیاسی زده و به جای آنچه«فر» خوانده‌اند، «ف»نهاده‌اند!حال آنکه می‌دانیم قدما، این بیست و سومین حرف الفبای فارسی را-برخالف تداول امروز که«ف»نوشته و نامیده می‌شود-«فاء»یا«فی» 12 می‌نوشته و می‌نامیده‌اند:بردامن کوهسار حلمشسرپیش فکنده قاف چون«فی»(اثیرالدین اخسیکتی) 13قاف از کتابت تو یک حرف خواند، وزشرمبر اوج امتحان شد گردن شکسته چون«فی»(همان) 14سلطان آل یاسین کز عشق نعل اسبشسر، باز پس برآید نون هلال چون«فی»(سیف اسفرنگ) 15حالا، راه را کوتاه‌تر و زحمت مصحح را کمتر می‌کنیم و نگاهی به دیوان«خود فرید اصفهانی»!می‌افکنیم:وجود جودی و قاف ارشود زر صامتبه چشم جود تو باشد ز نقطه«فی»کم‌[!](دیوان فرید، ص 135)خلاصه اینکه اگر هم کاتب نسخه«ص»-غفر الله ذنوبنا و ذنوبه-! این مضمون یعنی ناچیز بودن کوه قاف در برابر حلم ممدوح-از مضامین شایع و رایج در شعر فارسی است؛چنانکه پیشتر، در شعر اثیر اخسیکتی دیدیم:بر دامن کوهسار حلمشسر پیش فکنده قاف چون فینیز کمال الدین اسماعیل اصفهانی، همین مضمون را چنین بیان نموده است:سرعت عزم تو را دید، شد پی برقجوهر حلم تو را دید، قلق شد دل قاف 16حتی در دیوان خود فرید هم، این مطلب به تکرار آمده است!:به چشم حلم تو قاف است کم ز نقطه«فی»به نزد قاف، چه مقدار نقطه«فا»را(ص 4)پیش کاف کوه حلمش نقطه«فی»بیش نیستقاف و آنچ اندر میانش بر کتف نون می‌کشد(ص 60)چون نقطه قاف شود خرد به یکبارگر حا کند از حلم تو با میم تحمل(ص 129)پس صورت درست بیت ما نحن فیه، چنین است:شود چو نقطه«فی»بل چو نقطه موهوماگر نه قاف کند پشت پیش«حلم»تو لام****تا نباشد خاک و باد و آب و آتش هر چهارجای جز در قعر این نه بحر اخضر یافتهباری از تأثیر چار ارکان در این ششدر سرایعمر ده صد سال چو نوح پیمبر یافته(ص 179)این دو بیت، درست در پایان یکی از قصاید فرید قرار گرفته(قصیده 78)و می‌دانیم که در سنت قصیده سرایی، «رسم شعرا این است که قصاید مدحیه را به ابیاتی که مشتمل بر دعای ممدوح باشد ختم کنند."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.