Skip to main content
فهرست مقالات

ساختار و فرم در شعر حافظ

نویسنده:

(4 صفحه - از 27 تا 30)

کلید واژه های ماشینی : فرم، غزل، فرم در شعر حافظ، فرمالیست‌ها، ادبی، واژه، شاه، شمشاد، مصوت، شاه شمشاد قدان خسرو شیرین

خلاصه ماشینی: "شاه شمشاد قدان خسرو شیرین دهنان‌ که به مژگان شکند قلب همه صف‌شکنان مست بگذشت و نظر بر من درویش انداخت‌ گفت ای چشم و چراغ همه شیرین سخنان تا کی از سیم و زرت کیسه تهی خواهد ماند بنده من شو و بر خور ز همه سیم تنان کم‌تر از ذره نه‌ای پست مشو مهر بورز تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان پیر پیمانه‌کش من که روانش خوش باد گفت پرهیز کن از صحبت پیمان‌شکنان با صبا در چمن لاله سحر می‌گفتم‌ که شهیدان که‌اند این همه خونین کفنان گفت حافظ من و تو محرم این راز نه‌ایم‌ از می لعل حکایت کن و شیرین سخنان در این غزل،صحنه کارزاری توصیف می‌شود که«شاه شمشاد قدان» بدان وارد شده و با تیغ مژگان قتال خود،«قلب همه صف‌شکنان»را شکسته‌ است. حال باز گردیم به مکان این انفجار و چگونگی حس شدن آن؛در بیت‌ چهارم صامت انفجاری«پ»یک بار آمده و زمینه برای وقوع انفجاری مهیب‌ و بزرگ در بیت پنجم فراهم و مهیا می‌شود: پیر پیمانه کش من که روانش خوش باد گفت پرهیز کن از صحبت پیمان شکنان شکل آوایی«پ»با یک نوع انفجار در لبان همراه است. نیز باید به حشو ملیح نهفته در این بیت دقت کرد: پیر پیمانه‌کش من که روانش خوش باد گفت پرهیز کن از صحبت پیمان‌شکنان در سیاق چند معنایی واژگان و در کنار دیگر تمهیدات و صناعات وارد شده در غزل،بیت چهارم نوعی ایهام(ایهام ترادف)را در دو واژه مهر و خورشید نهفته دارد:مهر علاوه بر آمدن در معنای اصلی خود(دوستی‌ و مهر ورزیدن)،در معنایی ثانوی،یعنی خورشید آمده و بدین ترتیب، نوعی تناسب را با خورشید شکل داده است."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.