Skip to main content
فهرست مقالات

نیست فردا گفتن از شرط طریق

نویسنده:

(16 صفحه - از 88 تا 103)

کلید واژه های ماشینی : حافظ، قزوینی، دیوان حافظ، خانلری، حاشیه جامع نسخ، غزل، جلالی، ضبط، تصحیح، عاشق

خلاصه ماشینی:

"نظیر همین پنهان‌کاری و رعایت احتیاط در قصیده‌ای هم که خواجه در مدح شاه شیخ ابواسحق اینجو گفته، آمده است: ضمیر دل نگشایم»به کس مرا آن به که روزگار غیور است و ناگهان گیرد 22 مباش در پی آزار و هر چه خواهی کن که در«طریقت»ما غیر از این گناهی نیست (همان، ص 108) وجه مختار ایشان(طریقت)تنها با یک«چاپ»از حاشیه جامع نسخ(ق چاپ قدسی)یکسان است، در حالی‌که خانلری، قزوینی و جلالی، همگی به درستی دریافته‌اند که در واقع، «گناه»با«شریعت»، هارمونی بیشتری دارد!به سخن دیگر، اساسا«گناه»مربوط به حوزه«شریعت»است چنانکه خواجه، خود در بیتی دیگر فرماید: دلبرم شاهد و طفل است و به بازی روزی بکشد زارم و در«شرع»نباشد«گنهش» (همان، ص 318) برق عشق از«خرقه»پشمینه‌پوشی سوخت سوخت جور شاه کامران گر بر گدایی رفت رفت (همان، ص 116) خانلری، قزوینی و جلالی به جای«خرقه»، «خرمن»ضبط کرده‌اند و همین درست است، چه، «برق»(صاعقه)با«خرمن» تناسب دارد نه با«خرقه»: «برقی»از منزل لیلی بدرخشید سحر وه که با«خرمن»مجنون دل افگار چه کرد به عبارت دیگر، در بیت مورد بحث، سخن از«برق(صاعقه) در خرمن افتادن»است، نه آیین مشهور«خرقه سوزاندن»! از سوی دیگر در اشعاری که-مانند همین بیت مورد بحث-اقتباس از ادبیات عرب است، بیشتر، صحبت از«منزل»است تا«خیمه»: در ره«منزل لیلی»که خطراست در آن شرط اول قدم آن است که مجنون باشی (همان:ص 488) بسوخت حافظ و ترسم که شرح«غصه»او به سمع پادشه کامکار ما نرسد (همان، ص 183) وجه مختار جانب الهی(غصه)، برابر است با جلالی، حاشیه خانلری و دو نسخه(ی، ع)از حاشیه جامع نسخ، اما ضبط قزوینی، خانلری، جامع نسخ و شش نسخه(ط، خ، ب، ن، ک، ق)از حاشیه آن، «قصه»است و همین درست است، زیرا آنچه به سمع پادشاه می‌رسانند، «شرح قصه»است، نه شرح غصه: کیست کاو را زما خبر گوید شاه را«قصه»گدای دهد (امیر خسرو، به نقل از لغتنامه دهخدا، ذیل قصه) «قصه»پر غصه را به محل عرض رسانید(ترجمه محاسن اصفهان، به نقل از لغتنامه دهخدا، ذیل غصه)."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.