Skip to main content
فهرست مقالات

دینداری و تجددگرایی

نویسنده:

(6 صفحه - از 45 تا 50)

کلید واژه های ماشینی : مدرنیته، تجدد، دینی، اسلام، مدرنیسم، تعارض، اومانیسم، سازگاری تجدد با اسلام بررسی، معرفت‌های، مبنای اقتصادی و مبنای دینی

مسأله رابطه مدرنیته و اسلام یکی از مباحث مهم روزگار ماست. نگارنده در مقام بررسی این مسأله، ابتدا به ارائه تعاریف مفاهیم کلیدی بحث، مانند مدرنیته، مدرنیسم، مدرنیزاسیون و... می‌پردازد و سپس، به اجمال، دیدگاه برخی از اندیشمندان معاصر را در باب تعارض یا سازگاری تجدد با اسلام بررسی می‌کند. در ادامه، به مبانی چهارگانه مدرنیته با عنوان مبنای معرفت‌شناسی، اومانیسم، مبنای اقتصادی و مبنای دینی اشاره شده، چنین نتیجه گرفته می‌شود که با نظر به این مبانی، میان مدرنیته و اسلام نوعی ناسازگاری وجود دارد.

خلاصه ماشینی:

"در ادامه، به مبانی چهارگانه مدرنیته با عنوان مبنای معرفت‌شناسی، اومانیسم، مبنای اقتصادی و مبنای دینی اشاره شده، چنین نتیجه گرفته می‌شود که با نظر به این مبانی، میان مدرنیته و اسلام نوعی ناسازگاری وجود دارد. این روش مشکلی را حل نمی‌کند و در واقع تنها صورت مسأله را پاک می‌کند، زیرا این کار دست ما نیست که معنای دیگری به آیه‌ای که ظهور در یک معنایی دارد و ظهور یا نص آن با دستاورد و مدرنیته تعارض دارد، بدهیم. راه حل اول ایشان، بین سال‌های 67 ـ 76 در کتاب قبض و بسط تئوریک شریعت ارائه شده است مبنی بر اینکه معرفت‌های دینی متأثر از معرفت‌های بیرون دینی‌اند و برای سازگار کردن این دو دسته از معرفت، می‌باید معرفت‌های بیرون دینی را بر کتاب و سنت تحمیل و تطبیق کنیم، چرا که متون دینی صامتند و این ما هستیم که الفاظ را با همین معرفت‌های بیرون دینی معنادار می‌کنیم. آیا فی‌المثل، فیزیک ارسطویی یا آرای فیلسوفان پیش‌سقراطی، در همه مفروضات و لوازم خود با آموزه‌های اسلامی همخوانی دارد؟ به هر تقدیر، به نظر می‌رسد که بیان نویسنده برای نشان‌دادن ناسازگاری اسلام و تجدد نارسا و ناکافی است. به نظر می‌رسد که لااقل پاره‌ای از اندیشمندان مزبور، در مقام حل تعارض اسلام و مدرنیته، به تعریف و تصویری که نویسنده از این دو ارائه می‌کند، نبوده‌اند. برای مثال، سید جمال و شاگردانش عمدتا به مسائلی همچون عقب‌ماندگی جوامع اسلامی، حل تعارض میان نظریه‌های علوم تجربی و آموزه‌های اسلامی نظر داشته‌اند و نقد راه حل‌های پیشنهادی آنان نیز می‌باید در همین چارچوب صورت پذیرد."

  • دانلود HTML
  • دانلود PDF

برای مشاهده محتوای مقاله لازم است وارد پایگاه شوید. در صورتی که عضو نیستید از قسمت عضویت اقدام فرمایید.